Happy New Year

Kumhlui a her liam a

                   Pathian khawngaihna zar zova taksa a dam hi chuan hun hi rinaiin a lo liam chak a, reilote emaw tih chhungin kum 2012 chu a inher liam leh ta reng mai. Nimin maiah kham kumhlui thlahin a pui a pang, a lian tein kan buai mup mup a. Kumhlui liam tur thlah nan tiin  a kan theih theih kan kang a, a ei theih theih kan eiin, a in theih theih kan in a. A then an hlim a, a then an lung a leng a,  mahni tawk te teah kan buai mup mup anih kha. Kan chhehvelah hnamdang tam tak an cheng ve a, min chenchilhtu thahnem tham tak an awm bawk a, heng hnamdang te hian heti taka nasa hian Kumhlui hi an buaipuiin an thlah ve thin ang em le? A hnam pum ang huapa zanrei tak tak thlenga zi mup mup thin an awm ve em le???? Thenkhat tan lah zu leh sa leh sex hmanga nawmchen zan a lo ni bawk si.............. Mahni theihna zawn theuhvah tiin kumhlui chu thlahin leilung dan angin a inher liam ta.

Kumthar a rawn inher chhuak ta

                Tunah chuan kumthar duhawm tak, hlim tak leh dam tlang takin kan lo chuangkai leh thei ta. Hei hi chu lawm tlak a ni. Kum 2013 thleng phak lova thihna kutvawt ina a man tak, mahni inlum ngeia chhungkuaa hlim taka kumthar chuankai leh chak em em si khan beisei loh tak chungin famrolung mualah chham ang mi an zal san ta hlawm si. Thenkhat lah na tuarin natna khumah an vial an vial a, thenkhat lah thlafam chang hnu ngaiin an tap bawk. Chutihlaiin keini chu pangti dam diaia awmin hlim takin kumthar kan chuangkai thei a. Hei hi Pathian khawngaihna vang liau liau a lo ni. Keini hi kan lo va vannei chungchuang bik tak em. Kumthar lo thleng hi lawm tlak a lo ni.

Upat hri

Hun leh ni a liam zel a, rin loh karin hringnun chawhnu lamah ka hun hmang ve tan ta mek a lo ni reng mai. Infiamna kutpui neih nikhua ah pawh ‘veteran’ lamah kan tel ve ta zak zak mai. Mithenkhat intih naupan reng tum tan chuan 'chanchin thalo' a ni thei ang a, keini ang kum lama buai ve lo tan chuan upatna hi kan tan buaina a tling ve reng reng lo thung. Enge maw tih nikhuaah “Ka pu” tia min ko nawlh nawlh tawk an lo awm ve leh zel te hi nuam deuh mai a nia. Mahni lo maha tha a la zat vei zer zawr nen, thenkhat tan chuan 'upa' kan lo ni ve ta reng chu anih hi.

Engati nge mithenkhat hian upata senior nih hi an hlauh em em thin le? Upa tur chuan vanneih a ngai asin. Kan unaupa pakhat pawh a nupui fanaute nen hlim taka khawsak chhoh ve a, upat hnu thlenga fate enkawl chhoh zel a chak em em chungin Pathianin a remti miau si lova, ui chung chungin he khawvela inhmu leh tawh ngai lo turin hringnun hi a chhuahsan asin. Upatna hi Pathian khawngaihna liau liau a ni. A naupan reng theih lohva, kan duh emaw duhlo emaw nitin darkar tinin kan upa tulh tulh dawn tho tho. 

Kan thianpa pakhat BA zir zo tawh, BEd a training lai mek khan “Kei chu ka la naupang em mai a,” a ti thla zen thin a. A dik, keini ai chuan a naupang, mahse amah hrim hrim kha a naupang lem lo. A sawia insawi naupan chi a ni lo. Kumin a chaldelh tawh maiu chuan intih naupanin awmzia a nei lova, naupangchhia ang maia awm thar leh velin awmzia a nei lo. Kutzungtang seh tat chungin zuang su auh auh pawh ni ila, hmel a chal tawh miau si chuan, awmzia a nei thui tak tak tawh lo. Leilunga thilte hi engmah reng reng a ngai renga awm thei a awm lova, a lian ber atanga a te ber thlengin kan inthlak che vel reng a ni tih hi, kan hun tawn danglam reng thin hian a hril chiang khawp mai. Engkim hian hunbik a nei a, naupan hun a awm ang a, upat hun pawh a awm tur a ni dawn lawm ni. Kan thil tawn apiangah hian kan in adjust thiam ve zel chu a ngai dawn a lo nih hi. Kum a upa a, chhingmit khawthlir erawh a upa ve si lo hi a chang chuan a buaithlak thin dawn a lo nih hi........

Kei pawh, mi fate’n infiamna an chawlhsan hun, inkhelmi te pawn an boot an dah thata inkhelh an bansan hmiah hun kum bawr chhovah inkhelh lam ka han buaipui chho ve leh a. Thenkhat tan chuan a nuihzatthlakin a atthlak dawn mang e aw. A hun hi chu a dik tawh chiah lo na a, ka hriselna hian a mawmawh maiu si a, ka ti lo thei lo anih hi. Upat lamah inkhel tluk tluk ila a ni mai alawm.... ha ha ha.......

Thu nepnawi mai mai

          Thu tha tak ziak turin ka tawnhriat te'n a daih lova, mite ngaihnawm tih zawng ziak turin ka tawngkam thiamnain a phak lo va, thu ngaihnawm, lung tileng leh thu lungkuai tak tak ziak turin ka tawngkam thlumin a daih hek lo. Tuilianin a chim chinah zel hnawl a hnutchhiah thin ang hian kei paw'n ka chim phak tawk lek lekah thu nepnawi mai mai ka'n hnutchhiah ve leh hram ang e.





Thinrimna

           Thinrimna hi mihring nuna bet tel tlat, eng lai pawha kan nun tibuai fo thintu a ni. Mifing chuan a thinurna a control thei a, a thin a rim viau pawhin a tilang lo hram hram a, a thinurna tihkian theih dan tur a zawng thin. Mi a chu a insum zo lo va, a thinurna a puakkeh a, a baw hawk hawk a, mite maktih a hlawh a, mithinchhia, miancheh, anhlawk, kamchhia, tih a hlawh thin. Mahni thinurna hneh theitu chu mi huaisen tak leh michak tak a ni. "Thinram" kan tihte pawh hi mahni in control thei lo emaw mahni incontrol hman lo an ni fo thin. Thinur theia kan awm te hi a vanneih thlak zaw phian. Eng thil pawh tawk ila, thinrim thei miah lo ni ta ila, a tha lo ve tho mai. Miin min beng sawk sawk se la, nui khi vun vun mai ila, a fuh lo ve thei tlat. Thinrimna te, thinurna te, thin tawt up up te, lungawi lohna te hi, mihring nuna bet ve tlat, mihring nun tifamkimtu pakhat a ni ve a ni. A chang chuan thinrimna hian rilruah rualelna tha zawk a siam theih chang te pawh a awm ve chawk a nia.

Infiamna

                Infiamna lam ti ngai lo ber hian infiamna lam ka'n ziak ve ang e. Taksa hi khawl ropui tak mai a ni a, eng lai pawha hna thawk reng mai, amah leh amah uluk taka inenkawl thei a ni. Kan taksa hi chevela hna thawk bawrh bawrh thei tura duan anih ang chiah hian thlan tla zawih zawiha hnathawh hi kan taksa hian a ngeih hle a. Tunlaiah mi kan awmawl tawh a, hnahram thawh ai chuan hahdam zawka hnathawh a hlawk zawkin a nuam zawk bawk a, kan hahdam mah mah hle a. Hei hian a hrinchhuah chu thau, dulkiar, thisen sang leh zunthlum te hi a ni. Tin, kan tihrawlte hi kan sawizawi reng loh chuan a lo nem a, a lang nalh thei lova, kan taksa pawhin resistance a neih chak loh phah hial thei thin. Kuthnathawh lam kan tlansan laklawh tawh si a, chuvangin thlan tla zaih zaih khawpa infiam hi kan taksa hian a mamawh hle a ni.

               Pa han nih hnu hi chuan hun a tight a, hunawl neih ang angah nupui-fanaute kilkawi ve an ngai a, infiamna hun takngial pawh a uiawm tham ta hle mai. Patlinga pumpa tlai huntha zawng zawng infiam nana khawhral fo mai chu, chhungte lakah a inthlahrunawm tlat thin. Mahse taksa hriselna aia hlu engmah a awm lo a ni tih hriat chian chuan he hun hi a uiawm loh hle thung si.

             Eng infiamna pawh hi ti ve dawn ila a hmanrua a ngai a, a hmanrua atan pawisa tamtak sen a tul thin. Mi thenkhat chuan zingah tlan ila, pawisa senral a ngai lova a tha ber an ti fo thin. Mahse zing tlan hi phur lai chauhva tih a awl fu a ni. Thil awm miah lo uma patlinga pumpa tlan vuk vuk reng peih chu mitlemte chauh an ni awm e. Infiamna erawh opponent te nena infiam paha intihhlimna a ni a, hma takah thawh kher a ngai lova, mahni hunawl neih huna va infiama va insawizawi ve mai theih a ni a, a thain a remchang hle. Peihawm loh tak leh enjoyment awm miah lova zinglam hma taka thawha tlan vuk vuk ai chuan taksa sawizawi paha enjoyment kan lo neih ve hi a hlu ka ti tlat. Tin, opponent awm miah lo infiamna hi chu a nuam lo hrim hrim bawk.

Kumhlui a liam ta, Kumthar chibai le

                 Kan ti nek nek a, rin loh karin ni leh thla a liam a, kum 2011 kumtawp, ni hnuhnung ber kan thlir liam a, hlim taka kum kan chhiar lai mek chuan 'hmanlai' tia sawi kai tawh turin chatuan atan min herliamsan leh ta muai muai mai. Thenkhat tan kum ngaihawm tak leh hriatreng tlak a ni ang a, thenkhat tan chuan kumchhiat kum a ni ang a, thenkhat tan chuan engtik hunah maha theihnghilh tawh ngai loh tur kum a ni ngei ang.

Kan chungnung bik mang e

                     Khawvel hi Pathianin a duh dan taka a siam a ni a, a chhunga cheng zawng zawngte pawh ama siam vek kan ni. Mihring erawh kan dang hle. Thil dang zawng hi chu "Lo awm rawh se" tia a siam an nih laiin, mihring erawh uluk takin, ama anpui ngeia a siam kan ni. Nunna nei dang lakah kan danglam bik hle a, thiltithei ber ldinhmuna ding lo thei lo kan ni. Mihring te'n khawvel kan chen ang chiaha nuamsa hian nunna nei dangte hian han chen ve thei ta se nuam an va ti dawn tak em. Keini zawng kan vannei bik ani, kan vanneih zia erawh kan hre si lo.


            Ui te chi kan vulh thin a. He kan ui hi a fing reuh in, tawng a hre ve ami aw tih mai tur a ni fo thin a. A rinawm tiah tiah hle bawk. Mahse a tawng thei tlat lo. A natna te, a lungngaihna te, a khawharna te, a lunglenna te, a hlimna te a sawi chhuak ve thei lo. Duh duh sawi theia kan awm te, kan hlima kan nui ri hawr hawr thei te, kan tap thei te, duh duh sawia kan titi thei ringawt te hi nungcha dang lakah chuan kan chungnun zia lantirtu pakhat ani reng reng. Kut kan hmang thiam bik ringawt pawh hi mak tak a ni. Chu mai ala ni lo duhtawka "kutzungpui" kan hmang tangkai thei bik hian ramsa lakah nasa takin kan chungnun phah bawk. Kutzungpui tangkai zia hi kan chhut thin em ang chu maw....ramsa ho hian an kutzungpui an hmang tangkai thiam mang miah lo asin.

Mut hun

Ka naupan lai chuan zantirah thian te'n bang chhaklam hnaih atangin

Ka thian lo chhuak tawh mai rawh,

Chaw i ei enge i hmeh

Arpa-nuthlawisa

Min chhang dawn na nge?

an rawn ti dual dual a, Chaw ei laklawh lai a ni emaw. chaw eikham a ni emaw, "Chhang dawn e" tih leh tlan chhuah ka rual ve nghal thin a. Zantir lamah thla eng hnuaiah hlim takin kan pawnto a, pawnto hla sain hlim takin kan inchhawn a. Kan inchhaih, kan inum, kan inbihruksiak, kan hlim thei thin hle. Mut a lo hun a, chhung te'n min rawn ko ta a. 

Tin dial ah tin dialah

Naktukah khua var sela

Kan inkawm leh dial dial dawn nia

Mahni inlam hawi theuhvah 

tiin mahni inlam panin kan haw thin. 

               Rawlthar kan lo ni a, thian zahovin zanah kan inzui dul dul thin a. Thlaen loh zan anih chuan thut khawmna hmun remchang laiah kan thu khawm a, kan titi a, eng eng emaw kan sawi a, zan dar 9 vel thleng chu kan meng ve mai thin. Thla en zanah erawh chuan guitar kan hum chhuak a, lengzem hla kan hriat ang ang sain ka zai dual dual thin. Heng hunlai hian kan meng rei lutuk ngai lova. Zing lamah exercise laa kan tlan thin avang te, tlai lamah kan inkhelh thin avang tein zan menrei hi a rem lem lo a ni.

                Tlangval kan lo ni a, thiante nen nula kan rim a. Nula rimna ah kan titi khawm a, kan ri dar dar thin. Ngaihzawng bulfuk la nei lo ho kha chuan, haw hun awm tawk kan hria a, a hunah chuan haw turin kan tho sang sang thin. Ngaihzawng kan han neih ve tak chinah chuan, thiante haw hnuah nula kiang hnaiah thuin hmanhmawh lo takin leng haw ar khuang kan nghak ta thin a. Heng hunlai pawh hian zan kan meng rei lutuk lem lo.

                Tunah zet zawng, khawvel a lo changkang ta a, computer age kan ti a, computer leh internet in kan hringnun khawvel a rawn run a, zawi zawiin nun a khawih danglam tan ta a. Ka la hre reng mai, 1999 kum a ni a. Chhun lamah a free in internet kan hmang thei ta hlauh mai. Chu mai a la ni lo,  ka guide in a room chabi spare min pe a, zan lamah duhtawka  internet ka hman min phalsak a. Ka pu chuan literature survey nan leh journal chhiar nan te, abstract lak khawm nan tea a tih a ni. Mahse, tlangval a pumpa ve lem, chutiang ngawt tunge khawih peih ang le? A aia hmuhnawm leh thlir nuam a tam alawm. Zan rei tak tak thleng ka meng a, website hrng hrangah lutin thil chi hrang hrang ka khawih nasa. A chang leh hmuhnawm en ve turin thian te'n min zui hal hal thin bawk. Chuta tang chuan mut hunah ka mu ta lova, thawh hunah ka tho ta hek lo. Mite tui taka an muthilh laiin internet ka thutchilh a, mite an thawh a, an infiam lai leh, lehkha an zir laiin ka muhil ve thung. Internet leh computer in nun a thlak danglam chho tan ta.

             Zirna ka zawh hma hmain enge maw vangin ka zirna ka chawlhsan a, hna ka thawk ve ta a. Kan vangkhua ka thlen hnu chuan internet khawih man a lo to ta ngei mai. A darkar zawngin man chawi a ngai ta a, chu lah chu a muang em em bawk si. Vawi khat chu ka sikul banah internet ka khawih a, ka khawih tui khawp mai. Pawn ka chhuak chu khua a lo thim vek tawh a, in ka thlen chuan zan dar riat a ri tawh. Regular takin ka khawih ve ngam ta lo.  Rei tak ka chawlhsan hnuah BSNL in GPRS te hman theih turin a han tinung a, chuta tang chuan zawi zawiin internet khawvel ah ka zuang lut ve leh ta. A hnuah phei chuan TATA ho an lo lang a, chuta tang chuan GPRS mai duhtawk lovin TATA photon lamah ka tuan leh ta a. Tunah chuan TATA ah pawh lungawi zo lovin mahni ngeiin broadband ka han pawt ve leh ta anih hi. 

           Internet avang hian pawisa tam tak ka paih a, ka hun tha tam tak ka paih bawk. Internet avang hian zan rei tak tak thlenga mengin mut hunah ka mu lova, thawh hunah ka tho ngai ta hek lo. Mahse ka lungawina leh ka tleina a ni miau si a le. Zan hun kan sawn ta dawrh dawrh mai a nih tak ber mai hi.

Khuangchawi thla

             Internet chiangkuang lo leh broadband tha hleithei lovin min suasam chiam chiam aleiah blog lam ka ngaihven tha mang lo va. Chutah thatchhiatnain min tuam zui bawk a. Chutihlaiin thuziak tur rilrua a luh loh lai a lo ni vei nen, a rei tulh tulh a, ka ro tulh tulh mai anih hi. Thu leh hla lama intuai tharna camping ang reng deuh te hi awm ve thei se a tha tur. Thian te'n an blog an update sap sap a, ka blog ve lah enkawltu nei lo ang maiin tihian a awm tlawk tlawk mai si. Blog titina khawvelah hian a sawitu/ziaktu lama tang lovin a ngaithlatu dinhmunah ka din rih a tul ta anih ber mai hi maw. Hetiang hi ka dinhmun anih avangin thiante blog lamah thuziak chhiar tur tharlam a awm dawh law maw tiin ka thlir nitin fo thin.

Khuangchawi thla

            Kan ti nek nek a, Pathian zarah kum chawhnu lam a inher leh ta bawih mai a, furpui leh khuangruah sur bur bur te'n zawi zawiin min liam san tan a, khuangchawi thla kan lo chuang chhuak leh ta reng mai. Khaw dur khup khup leh khawpui ri a kiang a, van boruak pawh a thiang dumpawl ruih ta mai. Zing nichhuak hliah khup thintu chhum chhah tak tak pawhin kianzai a rel a, tawngtainaa kan chham lar em em "zing nichhuak eng mawi tak" pawh kan hmu ve leh thei ta. Kumin hi rinai takin fur ruahtui kan dawng tha a, kan ram hausakna haichhuaktu loneitute leh leh huan neitute tan malsawmna a nih laiin keini erawh chuan kan nunphung a tihbuai deuh thin vangin kan ning em em thin thung. Fur ruahtui a tlak that kuma loneitute an hlim em em laiin kham panga leh hmun rualrem lo laia riahrun remtu te tan erawh a thlaphan thlak em em thung si.

               Tunah erawh furpui a liam ta a, thenkhat te tan pawh thinthiin a mut ve siai siai ngam tawh ang chu. Fur khawchhe kara chaw zawng hlei thei lova tawmim sava leh ramsa te pawh khaw eng lawmin hlim taka chiar chel chul chungin thlamuang takin an tla leh ta a; nula ho pawh ruahphingphisiau in a nan ran hlau miah lovin an hmai an chei mawi leh thei ta. Zan lama nula rima chhuak thin tan lah ruah do palh a hlauhawm tawh dawn lo bawk nen. Lirthei nei ho paw'n tlai lamah silfai a ngai leh kher dawn lo ani tih hriain thlamuang takin an lirthei an khalh chhuak leh thei ta. Khuangchawi thla hi, tunah chuan khuangchawi tur an awm tawh lo na a, a nawmna leh hlutna erawh a la kiang chuang lo va, nupui-pasal nei turte tana hun tha leh duhawm ber a la ni tho tho mai. Khua a a hnawng churh tawh lo va, a lum sa huam huam lova, a la vawt lutuk nahek lo. Favang ti nuam em em thintu tlai nitla tur mawi em em thin pawh thlir tur a awm leh tan dawn ta. Lungleng thinte tan chuan thlir vawng vawng a awl leh dawn mang e.


Khuangchawi thla thlahleinga zan

              Kan chung chhawrthla khian "zan lalnu" nihna hi a lo khum zo thin ber mai. October ni 12 zan a lo ni ang a, kumin chhunga thla en ber zan, khuangchawi thla, thlahleinga zan a lo thleng leh ang a, vanrang chhumin a hliap lo anih hlauh chuan a eng nuam leh pup pup khawp ang le. Thla eng hian mizo culture leh literature ah hian hmun pawimawh tak a lo luah thin a. Electric current tha thlen phak lohna thingtlang khuaa chengte tan hlei hlei a hlu. He zan zet hi chu nungchate  paw'n eng nuam an ti ve thin khawpin ka ring thin. Chhawrthlapui a en viau chang hi chuan eng ti lo mah ila keini ang rual hi chu kan enge maw ti deuh tlat thin. Hmanah chuan thiante nen tingtang kan ak chhuak a, lengzem leh lenglawng hla chi hrang hrang sain ngaih bik lem nei lovin ka zai ho thin a. Arkaiden zan zet hi chuan musical instrument tha leh changkang kan mamawh lem lo, kan neih tawk tukchawp tingtang ngei kha thla eng lawm nan a tawk em em thin. Tunah erawh khang hunte khan mual an liam zo ta.  October full moon zan a lo thleng leh ang a, thla eng lawm vanga biak tlak miah loh tur kan tam leh awm mang e.....

Titi leh mai mai ang

                   Thuhmahruai neih duah pawh a inthlahrunawm zozai ta. Thuhmahruai awm miah lovin ka'n ziak nghal pawp pawp ang e. Tunlai chu thuziak lamah ka hnufum takzet a ni tih ka pha lo. Thupui neia thuziak ka tlin thlawt lo anih hi. Thu chi hrang hrang tawi te te ka'n hrut kual leh mai mai ang e.Thianpa Tsa te'n ziak sen loh an pai laiin kei ve zawng, ziak tur pawh hre lovin ka hawi hil tlawk tlawk anih hi. Vaibuh hmanga pum hnawhpuar theuh theuh, mihring hi a va lo inthlauh theih thin tak em.

Fur khawhnawm

                 Thal khaw lum vanglai takin boruak lum lutuk laka min chhanhim turin fur ruahtui a rawn tla a. Kuthnathawktute tan vanlam malsawmna ruahtui fim a rawn haw thin. Keini tan lah boruak bawlhhlawh tlengfaitu a lo ni a, khawlum a kiang a, ruahtui thianghlim tak intur kan lo nei ta bawk nen. Thal romei a kiang a, boruak a thiang em em a, ralkhat ram hla tak tak thlengin thlir a nuam em em thin. Hei ngei hi a ni lawm ni "fur khawthiang" tia hla hiala an lo chawi kha. Ruah tla siap siap te, ruahin tukverh darthlalang a rawn theh rik thet thet te hi a ri a ngaihnawm a, ruahsur kara khawpui ri der der te hi a ngaihnawm a, ruahsur kara thi thaw ri vuk vuk te hian a tikhawfur leh zual bik thin;hetiang huna rizai lum tak hnuaia inthawlh paha mut veng veng te hian mut a titui bik em em thin. 

                 Tunhma chuan fur lai hi nuam ka ti hle thin a, ka lunglen zual em em thin lai hun tam zawk pawh, fur lai hi a ni thin. Tunah erawh khawvel virvel hian engkim min vir danglam pui ta ani'ang e, furpui leh fur khawthiang te hian ka lung a tileng zo ta lo. Chhuahvah nikhua apianga ruahin min nan ziah chinah phei hi chuan fur-khua hi a nuam tak tak thei ta lo anih hi. Sahriak do chu an ro tawlh tawlh a, ruah do thin erawh kan hnawng tawlh tawlh a, hnar chhung thleng thlengin a hnawng zo vek thin anih hi.

Hlimna

               He hringnun lamtluang kan zawh theuh lai hian min tihlimtu a inan loh ang bawk hian min tilungngaitu pawh a inang lo. Thenkhat tana thu ho mai mai hi thenkhat tan chuan lungngaihna tham a tling a, thenkhat te'n an nuihpui mai mai hi thenkhat tan chuan indawm vawng vawngna tham a tling thei thin. Thekhat tana fiamthu lah, thenkhat tan thutak a lo ni si. Tap thei leh lungngai thei kan ni ang chiah hian hlima nui thei mihring kan ni. Kan huntawng ang zel kan dawnsawn dan azirin kan hlimin kan lungngai mai thin a lo ni. Hlimna hi kan ban phak maiah a awm laiin lungngaihna pawh kan ke pen khat dan maiah hian a awm. Chantawka lungawi apiang te hi mihlim ber an ni kher lo maithei, mahse an lungawi zelna chuan hlimna a rawn thlen nge nge thin. 

Hlimna chu chhungkua ah

            Chhungkaw hlim tak hi duh duha neih ngawt theih pawh a lo ni lo. Inhriatthiam tawnna te, inhmangaihna te, inlainatna te leh induhsak tawnna te tel lo chuan chhungkaw hlim a neih theih reng reng loh. Hlimna hi hla takah zawn a lo ngai reng reng hleinem le. Hlimna hi keimahni ah, kan chhungkua ah ngei hian a awm a ni. Kan inbiak dan te, kan indawnsawn dan azir te, kan inhriatthiam tawn dan azir tein kan hlimin kan hlim lo mai dawn a lo ni; chhungkuaa kan hlimana chu kan duhthlanna ah a innghat anih ber mai chu. Kan ban phak maiah hlimna a awm a, kan ban phak maiah lungawilohna a awm bawk. Kan chenpuite hnen atang ngei hian hlimna zawng ila, chu chu a thain a hlu ber a, a tlo ber bawkin ka hria. Party naah te, zuhmun hlimhlawp bawlna ah te hlimna an zawng thin, mahse chu hlimna chuan rei a daih chuang lo. Miin leilung hausakna a haichhuah chuan, chu a hausakna chu a tlo thin; chutiang chiah chuan miin a hlimna chu chhungkua atanga a hmuh anih chuan a tlo hle thin.

Inlaichinna lampang tlemte

              Mi te hian engtin nge an hmangaih ber te hi rei tak tak an awm bo san theih thin le??? Hmangaih te tel lova nikhat hun hman pawh a rei tih naka laiin....Hmangaihna kan tih hi, a khawi lai tak hi nge ni ang aw....ka ti thin. Mak deuh a nia. Amah ah hlimna i hmu a, lungawina i hmu bawk a, amahah vek lungngaihna i hmu bawk thin. Hmangaih ber tluka hlu mihring an awm lo. "Min hmangaihtu an hlu" kan tih thin lai hian, kei chuan "Hmangaih tur neih a hlu" ka ti ve tlat thin. Hmangaihna avangin kan hlim a, hmangaihna avangin kan chak a, kan tih peih loh kan ti a, kan kal peih lohna ah kan kal a, hmangaihna avangin khawvel a nuam a,  hmangaihna ah chuan engkim a parvul thin; hmangaihna avangin kan lungngai a, kan mittui a tla a, chhun angin a na vawng vawng fo thin.

              Nula-tlangval inhmangaihna ah hi chuan, tawngkam khat lek vangin lungngaih mittui a tla a, tawngkam khat lek vang vekin khawvela mihlim ber kan ni leh si thin. Hmangaih ber lak atang chuan sweet mum khat lek pawh hi a thlum tui bik asin.

              Lungawi loh vang te, intihthinrim vang tea inthenna hi chu, mihring ina kan thlen tir a nih ang hian, keimahni mihring hmang ngei hian a la insuihzawm leh theih thin. Inthen hlenna tam tak hi chu chapona vang leh inhnuhhniam theih lohna vang a ni fo thin. Thihna erawh, kan chunga thuneitu, kan pumpelh theih loh rorelna a ni a, thihna ina minthenhran meuh chuan insuihzawm leh ngaihna reng reng a awm tawh lo.

I hmel a chhe reng reng lo

             Mahni pianphung nihna dik tak ah hian lungawi mai ila, kan nihna ang anga nalh min titu leh min duhtu hi khawvelah an hlu ber. Hei hi hmeichhe tam takin an hre lo fo thin. Pawn lama lan mawina ringawt uma an tlan nasat lutuk hian a tawpah an chhiat phah fo thin. Chhunglam mawina tello, pawnlam mawina chauh hian rei a daih zo lo fo thin a, tih mawi chawp emaw, siam mawi chawp emaw hian hlutna tak tak a nei lo fo thin. Pawnlam nalhna chuan chuai ni a nei si thin. Ka chhiat ang anga min hmangaihtu te hi an lo va hlu tak em. Ka han ti duah tak na a, chhunglam mawina chu chuti maia lang nghal anih si loh vangin pawn lama mawina nge nge hian min hip thin. Hmelchhe fel tak ai chuan hmeltha tak, fel lem lo hi an thlanawm zawk, nungchang a siam that theih miau si a. Leh lawi si chuan.........

August thla titi

                    Thlasikin kum bul kan tan a, thlasik khawvawt leh vun ro char te a liam a, nipui a lo thaw a. Khawlum hrehawm tak tudai turin fur khua a lo haw a, van malsawmna ruahtui thianghlim tak kan dawng tluk tluk mai. Hun leh ni a liam zel a, enge maw ti tiin Pathian khawngaihna azarah August thla kan lo chuang kai leh ta reng mai. Sawi tur a vangin ziak tur ka va'n van tak em, khaw'nge mahni rilrua awm ang ang ka'n ziak leh mai mai teh ang. Tu pawi kan sawi chuang lo bawk a, a chhiar dan tawk kan thiam mai ani ang chu. Chhiar tlaka a chhuak ta lo anih leh, a pawi chuang hleinem.


Finna leh keimah

                   Mahni tawka fing intih ve tawh naka laiin nitin ka atzia leh ka lo fin tawk loh zia ka hrechhuak fo thin. Mahni tawkah lehkha hi ka chhiar tam ve thawkhat a, finna pawh tam tak ka chhar chhuak; ka finna chhar chhuah te erawh ka hmang tangkai thiam chuang si lo anih hi. He hringnun ah hian tihtur ka intuk ve a, chung ka tihtur nia ka ngaih te chu tihhlawhtlin tumin hma ka han la ve bawk thin, mahse engmah tak tak tihpuitlin theih ka nei chuang si lo. He khawvel ropuina leh hausakna te hi ka chanpual tur an ni ve lo a niang e. A tawng tam apiang hi fing tur ni ta se, ka va'n lo fing dawn tak em. "Fing viau" nia inngaih hi ka tan a tha lo va, chutihlaiin "a hle" anga inngaih tlat erawh ka tan a hlauhawm hle tho si.                 


Hmangaihna lampang tlem

                 Hmangaihna lampang hi tawite tal sawi tel ang. Sawisepna ileh tlangrel ina a pawh then theih hmangaihna chu hmangaihna der mai a lo ni. Hmangaih tak tak te chu, miin sawi chhe mahse khawngaihna a lo piang thuai thin a, mi inhnunglam atanga an rel pharna te, an tlin tawk loh nia an sawi te chuan  khawngaihna pianchhuah a pian chhuah tir a, chu khawngaihna leh hmangaihna inbelhbawm chu nasa in nghet tak a ni tawh thin.

                  He hringnun hi hmangaihte inthenna ram a ni a. Inhmangaih ngawih ngawih, inthlahlel ngawih ngawih te te pawh, an inpumkhat kher lo thin. First love ngat nei thei te hi mi vannei an va'n ni chiang tak em. Nupa inhmangaih ngawih ngawih te karah pawh inthenni a lo herchhuah chang a awm a,  inthen miah lo te lah thihna talin a then hrang thin si a. He khawvel hi zawng, thenna ram a ni miau si a le.


Thinurna

               Thinurna hi thlai chi ang mai a ni. Chawm that anih chuan nasataka thinurna leh rahchhuah chhe tak a thlen thei thin. Nupa tangthenna hial thlentu intihthinrimna tam tak bul intanna chu ho te a ni thin. Chu thu ho te chuan inhnialna a thlen a, thu dang dangah an pakai a, an sawi zau tawlh tawlh a, thinurna a zual tulh tulh a; an inchhan dan ang tawk te tein thu a kal diklo chho tulh tulh thin a. A tawpah phei chuan anmahni mimal tlinlohna thlengin inhaichhuah sak a ni a. A tawpah chuan namenlova thinurna nen nupa inthenna a lo thleng ta mai thin.


Long-term project

               Kan ramah hian long term plan ropui tham tak a vang thin khawp mai a. Chu ai chuan Short term plan leh tih hups hups lam kan uar hle a. Long term vision kan neih loh vangin kan khawpui a chep hle a,  bang intawm neih hialte a ngaih phah ta; kan kawngpui neih ve te lah a zim em em hlawm bawk si. Kan luipui te lah khuaptu nei lovin a thlawnin a luang hum hum a, thenawm State te'n an lui lian neih te an khuap li leng lung a, keini ve chu a khuaptu tur sorkar chak tak kan nei thin lo. Kan sorkar reng reng hian a rampum huapa tangkaipui theih tur luipui khuah ai chuan luite tui khuah an duh zawk zel a. Kum reilote chhunga zawh theih tur mini-hydel project buaipui a, mahni ngeiin ropui taka hawn theih ngei tur kha an duh zawk thin. An duh leh an thlakhlelh ang ngeiin an ti a, ropui takin an hawng ta ngei a, chu chu an tan chawimawina ropui ber a ni. Heng ho hian Mizoram ka hmangaih an ti thin si a maw. Mipui lah hian ram hmangaihtu ai chuan hlawkna min pe theitu kan duh zawk bawk si.


Hausak thut a chakawm

           Hausak chak viauna hian kawng thalo ah min hruai lut thei. Mahse retheihna atanga tlanchhuah erawh kan tum theuh tur a ni. Mi te an hausak lai hian kan rethei reng bik tur a ni lo. Hausak thut chakna hi mihring tichhe tu a ni a, hausakna chu mahni thawhchhuah atanga zawi zawia lo awm turah ka ngai. Kei zawng ka thatchhe em a, ka tan hausakna kawng a inhawng ve ngai dawn lo anih hi. Hausak thut erawh ka chak ve thin khawp mai.


Hlimna te zawngin...

          Thil hlui leh nunhlui hi chu hun in a liampui mai a, tun hun kan hman lai mek hi a lo pawimawh ber mai. Hlimna te hi a hranpaa zawn chawp pawh a lo ngai lem lo, ka thil tawn ang ang te kan dawn sawn thiam chuan hlimna kan tawng mai thinin ka hre thin. Mahni kiang, mahni sir, kan ban phak maiah hian hlimna a lo awm reng alawm le.


Kan ropui tawh vei nen

             Keimahni kutkawih ngeia artui mum khat pawh kan la siam chhuah theih hma leh, atom molecule pakhat te pawh kan la siam chhuah theih hma hi chuan mihring hi ropui leh sang ta luaa inngai tur kan lo ni nek lo ve. 'Gene cloning' kan ti, 'cell cloning' kan ti, 'human cloning' kan ti, a engamah hi a lo ropui reng reng hleinem. Pathian siamsa tlem tlemin kan kuaiher danglam hlek hlek mai chauh a ni si a. Thla leilung kan rap pha ve dek dek a, ropui kan inti em em a; chutihlaiin thla leilung leh thangvansanga thil awm zawng zawng siamtu erawh Pathian a ni. A hre ril leh a zir ril apiangin engkim siamtu Pathian lo ropui zia hi an hrechiang tulh tulh thin.

Nupui

                 Chi thlaha khawvel luah khat tura hriattir kan nih ang ngeiin inthlah pung tura hmalakna hmasa ber leh pawimawh ber chu nupa inneihna hi a ni awm e. Inneihna hi chhungkaw din tanna kawng hmasa ber a ni. Chhungkaw din tur chuan a hmasa berin nupui neih a ngai a, nupui nei tur chuan ngaihzawng neih a ngai. Ngaihzawng tur nula an tam a, hmangaih tur an tam a, phuloh tur pawh an tam hle bawk. Nupui tur erawh pakhat chauh a ni si.

                Tlangval thenkhat tlangval nuamtih vanga nupui nei lawk lo an awm thin. Nupui nei ta se, duh angin an zalen tawh lovang a, an duh duhna lamah an theuleu thei tawh lovang. Fa han neih a, han chhangchiat vel kha an tan chuan thil peihawm loh tak a ni si a. Nupui han nei ta se nuam an tih dawn vei nen. An va hre lo tak em. Nakinah chuan tlangval senior an la ni ang a, an lo upa ang a, tlai khawhnuah nupui tur an zawng leh ruai awm tho si a. Tuna an luck vanglai, duh duh thing theia an awm lai hian an duhber han thing chhuak nawlh mai se ka lo tihpui ve em em thin. Vanglai a pelh hnu leh hmel a lo chuai hnua nupui tur zawn thar leh chuan an duhthusam an thing chhuak tawh kher awm si lova. Engkim hian hunlai a lo nei anih dawn hi.

               Nupui te tangkai zia leh kan hriat miah lohva an lo hah ve thinzia hi kan hriatpui lo fo thin. Keini pa ho hi, hna thawk turin kan chhuak a, kan hnathawhna hmunah hahdam takin office hulhliap hnuaiah kan thu a, nisa leh ruah do miah lovin, thlan reng reng tla hauh lovin kan nileng a, tlaiah kan haw a, hah ber niawm takin kan thu zawi ngawih ngawih thin. Chhungte lah hian ram lama hnathawk haw ang maiin hah em em turah ngaiin min lo duat ve khanglang bawk si. Ngam atan nupui ka nei lova, hlauh atan nupui ka nei nahek lo. Hmangaihtu leh duattu hmangaih leta duat let erawh ka bat a ni.


                Zingah nise, duh chen chen pawh mu ila, Pa kan ni miau va, kan thawh veleh thingpui tui tak min lo chhawp nghal a. Newspaper lo thleng thar min chhawp nghal bawk a. Eirawngbawl paha naupang lehkha zirtir chung leh naupang tapin lo tibuai ve chhen pawh nise, min phut derna eih pawh neih lovin a che char char a; ka ei tui loh hlau takin uluk takin chawhmeh a siam a. Fate chhun chaw paitur leh ka chhunchaw pai tur uluk takin a siam nghal a. Ka eitui loh hlauvin a tui thei ang berin ka chawpai tur min buatsaih sak thin. Lawmthu sawi nachang reng ka hre si lo. Chhun lama ka eitur a siam zo chiah tihah pheikhawh nawhfai, naupang chaw siam, leh nau chaw hraiin a buai chhunzawm leh nghal a; chumi hnuah naupang school uniform hak tirin a buai leh a. Kan pafaa kan kal liam hma loh chuan mawng a hung ve hman lo. Kan kal liam chiah tihah chaw ei khama suk atana a dah thuamhnaw te, zan lama naupang zun khum puante leh kekawr ho te su turin a inbuatsaih nghal a. A insuk zawh veleh naute a timu a, reilote a chawlh hnu lekah a u zawk sikul bang hruai a hun leh nghal mai bawk nen. In an thleng chiah tihin thingpui in a hun a, an inpeih fel chauh tihah naute mu a harh a, buaipui zui leh a ngai a. In lama lo awm kan nupuite hi, kan rinaiin an lo hahin an lo buai hle ani tih hi pa ho hian kan hre lo fo thin.


               Nupui hlutna hi ka hre lo fo thin a. Mipa tan nupui neih hrim hrim hi thil tha a ni a, thiltha hmuhna a ni. Nupui chuan a pasal a enkawl a, a chhawmdawl a, a tanpui thin a, a fate zawng zawng a enkawl thin bawk. Fa enkawl lamah hian Pa hi an inrawlh tlem tlangpui thin awm e. Inchhung uap lumtu an nia, inchhungkhur enkawl a, tithianghlim tu an ni a. A tihfai ngai leh remthat ngai te remfel thintu an ni. Mawng pawh hung tha hman lo khawpa buai phili taka che thin chu nupui bawk hi an ni. Pasal-fanau te ei tui loh hlauvin eirawng a bawl a, chaw ei a siam a, chawei khamah a tifai leh vek thin. An hunawl neih ve chhun te hi a tlem asin aw.... Awm mai mai pahin puan an thui a, awm mai mai pahin naupang thawmhnaw tet an thui a, awm mai mai pahin chhuat an nawt a, awm mai mai pahin an insu fai thin. Nupui hi pa tan chuan a va lo hlu thin tak em.


                 Hnathawhna atangin tlaiah han haw ila, in kan thleng chauh maw tihah thingpui tui tak min lo chhawp nghal a. Naupang sikul bang ipte a en a, an homework leh chhun lama an zir te a en sak a. Chhun lama a lo buai ve zia reng reng a sawi lo, ka hah leh hah loh te ani min zawh daih ni. Ka thuamhnaw inthlakna theh thal tawp pawh ni ila, reiloteah a lo inthlep fel diam mai a. Mawza pawh a rimchhe hman lo. TT khelh ve nia kawr thlan rim nam hiam pawh pawh, a tuk leh lawkah chuan fai takin hanger ah a lo inkhai leh thliam tawh thin. Thawmhnaw bal ka theh thal tawp tawp te kha, suk fai sa diamin fel takin a lo inthlep diam a, a then almira ah a lo inkhai fel diam thin. Vawi khat kuah leh fawh beiseia zan khawthim leh vawt kara zan rei tak thlenga saseh tur chana chan a ngai tawh lo ringawt te pawh hi nuam ve deuh mai a nia. Damloh nikhua te hlei hlei hian, a nei lo ai ngawt chuan kan nuamsa deuh.... Neih loh ai chuan nupui neih nge nge hi a lo nuam a ni. Nupui neih hi a lo va nuamin a lo va inchhirawm loh tak em.


Warning:

                  Nulat tlangval lai chuan mahni nihna diktak thup bovin an thatna lai leh an nelawmna tai te, an duhawmna lai te ve ve an inhmuh tawn a, nikhua a lo rei a, zia thup reng theih ni hek lo, an nihna diktak a lo lang chhuak a, chutah zet chuan nelawmna reng rengin hmun a chang tawh thin lo va, "Ka rin ang reng reng i lo ni lo" an intihkhum hmuar hmuar tawh thin. Dam chhunga kan kawppui tur te hi an nihna diktak a hriat tak tak theih si lova, tihfuh chuan damchhunga nun nawmna, tihfuh loh erawh chuan damlai thlanthim ni mai thei tur khawpa hrehawm a ni thei; chuvangin nupui neih hi thil risk sang ber niin ka va hre leh lawi si em.

Thu nepnawi mai mai

             Ziak tur a vang em mai, tun tum chu thupui bik em em pawh nei lovin "duh duh ziak hun" atan ka'n puang thuai mai teh ang. Rilrua thuziak lam a lan loh chang pawha thu tha tak tak ziak tur nei tho thin te hi an ngaihsanawmin ka va han awt thin tak em. Kei ve hi zawng, ka ro tawh vek vek chuan ro ve thei tak mai ka nia. Chauhthubarawh ah thu nepnawi tete hmangin mahni blog thual mawi leh ila anih mai hi maw.

Hlawhtlinna

               Kei zawng ka thatchhe em a, hlawhtling tlak ka ni lo ve. Buana hmaa kherh thin, hrehawm lo thlen hmaa huphurh thin, a nuam lam kawng chauh zawh thin ka ni si a. Mihlawhtling ni tur chuan beih hram hram a ngai a, harsatna tam tak paltlang a, vawi tam tak hlawhchham hnuah pawh tih hram hram a ngai thin. Beidawn rum rum tawh hnu pawha tih hram hramna hi hlawhtlinna bul a ni. Mihlawhtling ni thei tur chuan vawi tam tak hlawhchham a ngai.

Vanglai ni

               Fit tha ve zawk zawk thin tak kha ka ni thin si a, tunah zet zawng upat lam ka lo pan ve ta a niang e, exercise ka la peih lova, ka mu tluk tluk a, ka che trial trial a, ka tha a za lova, ka chawei erawh a tui em em tho si. Tunah zet zawng thau chhiain min bawh tan a, ka dul pawh a kiar ve ta. Ka kekawr hak tawk thinte pawh a tawt chhe zo tawh. Keimah ka inenfiah a hun ta khawp mai. Thatchhiatna hi min eichhetu a ni a, min tithautu a ni bawk anih hi.

              Tunah zet chuan upat lam ka pan ve ta aniang e, zai thler duar duar te, kekawr bul leh tawnzau haa taksa sek tihlan lampang te reng reng keimah ah a awm tawh lo. Hmel chiah hi a tih danglam theih loh anih hi... Taksa dang hi chu a khuhmawitu a zirin a danglam zut zut mai.Ka lua kelsam to teuh te hi ka upat luat vang a ni lo tih hrechiang mah ila, ka naupang chhe tawh lo tih erawh mi zawng zawngin an hai si lo.

An va huaisen tak em

               Naupang ka nih lai khan ka hlauh ber chu injection kha a ni a. Tunah ka fate hlauh ber pawh injection tho a la ni. Tun thleng hian injection hi nuam ka ti miah lo. Ka fapa kiangah chuan ka han insawi bawra vel a, injection hlauh a zahthlak zia te ka han hrilh vel anih kha. Pa min ti khawp mai. Mi fate hi chu an huai a, an invit ngawng ngawng ngam a. An fakawm ngawt zawk mai. Mahse huaisen rau rauah huaisen dan thalo erawh a lo awm anih hi.

A va han harsa thin tak em

              "Khawvel hi a mum a ni" tih te, "chak lutukin a vir ani" tih te, "ni hian min hel lova, kan chenna lei zawkin a hel ani" tih thu te hi thingtlangpa mawl tak hnena a simple thei ang bera hrilhfiah hi a har asin aw.... "Khawvel hi vir se chuan kan in pawh a lum bup bup ang chu," tia chhanna ka dawng fo tawh thin. Chu ai mah chuan kan chenna lei hnuai thuk tak hi thil tui sa takin a hnawh khat vek ani tih te hlei hlei hi, huai tak leh confi taka hrilhfiah a harsa ka ti thin. Tumah lei hnuai thuk lutuk ah kan la lut si lo va.....

Retheihna hi

               Retheihna hi pianpui vang ani thei a, dinhmun tleu laklawh vang a ni thei a, thluak hman peih miah loh vang a ni thei bawk a, a tam zawk erawh hi chu thatchhiat vang leh mahni finna chhawr dan thiam loh vang te anih duh tlangpui. Mihausa te hi ka lo er ru em em thin a. Mahse, ka han ngaihtuah chiang a, hausakna hi a vantla dawn chi ni lovin a thawha thawh chhuah chi a ni zawk tih ka hre ta. Mivannei hi chu an awm teh meuh mai, mahse a tam zawk hi chuan a thawha an thawh chhuah ngat a ni.

Mahni nuam tih zawng

                Mahni nuam tih zawng apiang um a, tlan a, tih zel mai hi a nuam. Mahni it zawng apiang nei thei ni tila, mahni ei chak zawng apiang ei thei ta ila ava nuam dawn tak em. Thil nih theih loh nih chakna hian min tuam vel anih ber mai hi. Suangtuahna leh duhaisam hian chin tawk a lo nei lo.

Sakeibaknei ka zen

                Sakeibaknei ka zen sak fotu kut chu, engtik niah emaw chuan sakeibaknei pum tipuartu a la ni ang. Hmeichhia te pawh hi mipa ngam sarh hi an awm thin. An kal lohna tura kal, an zawh loh tur kawng zawh a, an cho loh tur cho, mipa chakna kaihthawh ching tlat te, an awm thin. Mahni awm lohna tur hmuna awm hian tawhsual tawh a awl bik thin. Mipa te hi chu MIPA nge nge kan lo ni.

Bonus:

           Vawiin tlai chu ka fapa (8 yrs old)-in an sikulaah MS Paint an lo zir ve ni ngei tur a ni, amahin a lo khawih ve mial mial mai a. Computer games khelh leh animation videos en chauh emaw a buaipui thin ka tia. Ka han enchiang chu amahin Atlas bu lian (Concise Atlas of the World bu) a lo keu va, chumi entawn chuan MS Paint ah flag chi hrang hrang lem a draw a, min entir a; eng ni lo mahse min tihlim ngei mai. A flag draw te hi a dik leh dik lohah ka buai lova, diklo pawh nise ka hlimna a tichuai pha chuang lovang. Fate avanga kan hlimna te hi a lo nep thin mang e. An ding thei a, kan lawm em em a, an kal thei a, kan lawm leh em em a....... Nu leh pa tan chuan fate hi kan hlimna leh kan lungawina an lo ni ngei anih hi.

                                      Hei te reuh hi a thil paint ve chu anih hi.

June thla

              Post tur a vang em mai, June thla thar lawm nan dak kual vel mai mai teh ang. Tun lai chu ka nunkhua hi thlaler, tuihna awmlohna ang mai a ni, a ro hian ka ro ngawih ngawih mai. Keimah atang hian thu tha leh lak tlak chhuak tur reng reng zu han awm hauh lova maw le. Thu leh hla lama ka ro tluk zetin ka vun pawh a ro, boruak leh thuamhnaw erawh an hnawng churh thung. Thenkhatin 'khawvel a tawp dawn' an ti, a hun an sawn hla leh; thenkhat lahin Nibiru an lo ti thul. Kei ve lah chuan nun bul kan tan ve ek ek dawn chauh a la ni si a. Mihring hi a va lo inan loh theih tak em. Blog update ve hram ka duh si, ziak tur reng reng ka hre si lo, engtin nge maw ka han tih dawn le. Ka thu dawn nge, ka ding dawn nge, ka mu dawn nge, ka inngaihtuah mek....

             "An ti sup sup sia, tih ve loh te chu a..." tia blog ka siam ni atangin ni enge maw zat a lo liam tawh reng mai. Pathian zara han dam hi chuan, ni leh thla te a liam ve zung zung a, sakhmel erawhin that lam a pan thei chuang si lo anih hi. Kan thianpa pakhat thusawi ka hre chhuak fo thin; 'tleirawl chhuak thar an hmel a tha tul tulh a, nupui neih lam hi a hmanhmawh thlak vak loh' a ti. A dik khawp mai, tleirawl an hmel a tha tulh tulh a, an duhawm tulh tulh; ani erawh a upa tulh tulh a, a vuai tulh tuilh thung. Mahni inhriatchian hi thil harsa tak a lo ni. Ni leh thla a liam a, kan vanglai hun tha te'n zawi zawiin mual min liam san mek anih hi. Eng ni lo mah ila, mahni tawka kan vanglai hun ve te kha a ngaihawm thin khawp mai.

             Hun hian min nghah tum miau hek lo, kan lei vir mup mup hian a tum ram lam panin min her pui muai muai mai si a; tunah pawh kumin kum chanve June thla chu kan lo chuang kai leh ta der mai. Kumin chhungin chumi-khami chu ka ti ve ang, tia ka lo suangtuah lawk ve te lah, tih mumal ka lo la nei reng reng hlei nem le. Tum hi chu ka nei ve thin, ka tumte a that thin ang huin a tihhlawhtlin lam erawh ka peihna hian a tlin lo fo thin. Hei vang hi a ni mahna, tun thleng hian hma ka sawn thei reng reng lo nia. Hmasawn chu sawi loh, thiamthainu mawngtawlh iangin a hnungtawlh zawngin hma ka sawn ni hial tein ka hre fo thin.

              Sawi tur ka hre lova, ziak tur reng ka hre hek lo, sak tur ka hre lova, chham tur reng ka nei lo; midang han tihlima fiamthu thianghlim han thawh bawrh bawrh lah ka thiam ve si lo va, ka thu a nawi lutuk hma hian thuai bung vat teh ang. Heti chinte mai hi blog update nan chuan tawk mai teh se.

Nu hi an lo va hlu tak em

            Nautein a mamawh leh a pan hmasak ber chu a nu a ni a, naupang tapin an lam hmasak ber chu nu a ni bawk. Puitling uaih tawh pawh, mangan nia nu lam ruai an awm thin tho mai. Nu hi, naupangte tan chuan thlamuanna leh hahchawlhna, mangan nia an tlukluhna ber a ni. Nu hmangaihna tel lova enkawl naupang chu an rilru chhungril takah baihvai rukna an nei fo thin bawk.Nu tel lovin mihring an piang thei lova, nu tel lovin khawvel a awm thei lova, nu tel lovin chhungkua a din theih hek loh. Nu hi an lo va hlu tak em.

           Nu tam takin an fa paite pian chhuah tir lova, an tihhluma an paih thin laiin, kei chu ka nuin hrehawm tinreng tuar chungin khawvel eng min hmuhtir a. Amah avang chauhva nungdama lo piang chhuak thei ka ni. Amah atanga lo chhuak, a rila rah, a taksa zawmpui, a taksa chhunga ka awm laia a thisen hmanga a chawm ka ni a. A taksa chhunga ka awmlai atngin min duat a, damdawi tha tinreng hmangin min chawm a, natna do theihna ka la siam ve theih loh lai pawhin aman natna laka ka lo him ve theih nan natna do theitu tur min pe chhawng a. Amah avanga khawvel eng hmua dam khawchhuak thei chauh ka lo ni. Ka nu hi ka tan a lo va hlu tak em.

            A ni chuan duat taka min chawiin a hnute tuiin min chawm a. Ka damlohvin zanrei la sawi lova, mut reh a sawi hek lo; mutchhuak chung chung pawhin phunnawih hauh lovin ka zun leh ka ek a thianfai a, keimah vangin mut kham lovin mutmu tuah thei lo mahse engmah a sawisel ngai lo. Ka tahin min thlem a, ka nawrhin min tihlungawi tumin min chhaih thin. Ka ril a tamin eitur min pe a, a in aia tui zawk min intirin a eia tha zawk ka tan a zuat hrang thin. Hmelchhe ve te mah ni ila, ka nu chuan kei aia hmeltha a hmu bik lo. Hang beh ve te mah ni ila, a mitah chuan midang aiin ka mawi lo chuang lo. A hrai duhlai, a enchim loh ka ni miau si a. A ei ai min pe a, a in ai min intir a, ama hak tur thawmhnaw tha a lei theih loh laiin, ka hak tur erawh a tha tha min lei sak fo thin. Ka nu i lo va hlu tak em.


           Nula leh tlangval inhmangaihna chuan tawpni leh kinni a nei thei a, thil hote avangin an inhmangaihna hrui a chat mai thei thin. Nupa pawh hi, rinawmlohna avangte leh engemaw thildang neuh neuh vang tein an inkara suihzawmtu hmangaihna hrui chatin kumkhua atan an inthen fo thin. Nu in fa a hmangaihna erawh chuaini a nei tak tak thei lo. A taksa chhunga a rawn awmtirh ata a puitlin thlengin a hmangaih dan a ngai reng a, a thihni thlengin a theihnghilh ngai lova, a hmangaih ngai rengin a hmangaih a, engmahin chu a hmangaihna chu a tidanglam ve thei lo. A fa chuan thlafam dairial changin thlan hnuai piallei thuahriat karah pawh zalsan tawh mahse, a dam chhungin a hmangaihna avangin rilru na leh hrehawm takin a rukin, tuma hriatpui miah lohvin ,a  fa thi tawh chu a sun reng thin. Arpuiin a note chhan nan chuan amah aia lian leh thiltithei zawk pawh a hlau miah lo ang hian, nuin a fa chhan nan chuan eng pawh a huam a, thih pawh a ngam zak thin. Nuin a fa a hmangaihna tluka hmangaihna nasa, dik leh tlo hi hringmi inkarah hian a awm ve thei pawhin ka ring ta lo ve. Nu hmangaihna hi a lo va thuk tak em.

           Tun thlenga ka nu'n min la dampui hi, ka tan malsawmna a ni. Khawvelah hian nu pakhat chauh ka nei a, ka tan nu dang reng reng an awm lova, a pian pawh an piang tawh hek lovang; ka nu hi min hmangaihtu a ni a, ka "lei pathian" a ni. Mite tan eng nilo mahse, keia tan chuan ka nu hi a lo va hlu tak em.

Ka hlan ngam si lo

Ka lehkha hlui ka ching fel e ka tia, lehkha pheka ka thuziak hlui tawh tak ka hmuchhuak  hlawl mai. NEHU Campus a ka awmlaia ka ziak a ni a, ka ziak zana ka zehna note bu hlui karah a ngai ngaiin a lo la awm chu niin. Hlui tawh mahse, a ngai ngaiin ka han chhu chhuak leh anih hi.

Mahriakte'n zanreh hnuaiah

              Zanin zet chu a lunglen thlakin khua a va'n har tehreng em. Kan hostel floor a reh ruih a, tumah an awm si lo. Khawnge maw an awm vek le, nula an rim nge, an mu tawh nge, ka hre lo. Thlasik rim a nam tan tawh vangin khua a vawt ruih mai a. Chu zan thawm reh tak karah chuan mahni chauhvin ka roomah ka thu-mu a. Ral lehlam hlatak Gauhati Road a motor zan tlan ri te pawh a hriat phak riai riai a. Rannung hram ri leh a khat tawka zan lam chaw zawng sava hram ri zeuh zeuh tih loh chu thawm ri a tam lo hle mai.

                Zan chu khua a thiang nuamin hliaptu vanrang chhum a awm loh vangin arsi te pawh van boruak zau takah an lang pe chuai mai a. Chutah thlifim a lo thaw a, far thing ngaw a thing ding thelh suau te chu a chhem fawn delh delh a, a ri deuh sung sung bawk a; ngaihnawm titu tan chuan lunglen tizual thei khawpa rimawi a tling thei hial awm e. Ka lungleng leh khawhar awmngaihna hrelo chu ka tho va, inchung ah ka lawn chhova, chu zan reh tak hnuaiah chuan mahni te chauhva thuin thlifim ka dawng a, khawvel mawi tak chu thlirin suangtuahna ramah ka leng a ni deuh ber mai.

Kha nula kha

                   Chutia suangtuahna kawma mahni chauhva ka thut reng lai chuan a hma lawk, ni tam vaklo liam taa ka tawn nula hmeltha tak mai kha ka mitthla ah a rawn lang a. A zunlengin min zem chiai chiai niin ka hria. Khami ni kha ka tan chuan theihnghilh chi a ni lo. Indian Overseas Bank atangin ka fellowship ka la chhuak a, chumi hnuah mahni chauhvin Police Bazar ah ka chhuk thla a. Class kal a ngai ve tawh si lova, tihtur reng reng ka nei lo. Duhtawka ka tei kual hnuah chawl turin dawr pakhatah ka lut ta a. Chutah chuan a ni he nula, ka rilru leh suangtuahna zawng zawng luah khat tlattu chu ka tawn tak ni. A thiannu niawm tak nen an thu dun a, an piah deuh hlekah keimahin thuthmun ka rem ve bawk a. Ka han hawi chhuak a, ka han en chian nak chuan le, chu nu chu a va lo hmeltha tehreng em. A pianhmang leh a hmelthatzia hi thu in ka ziak thiam lova, ka in ka sawi chhuak thiam hek lo.  Sam sei lam, nu hnap mai, ngo lampang, mitmeng mawi tak, hnar mawi tak mai, leh heh sen vam hiam mai a ni a. A hmui mawlh mai kha, a va mawiin a va duhawm tak em.

                  Midang ka han melh kual a, tumah chuan an melh an melh ve mang si lova, ka tan chauh a lo parmawi bik emaw ni dawn le. Ka hmuh tirh phat atangin min hip nghal em em mai a, khawdang hawi lo leka en ngawih ngawih ka chak hle a, mahse chu zawng thil mawi lo tak a ni si. Ka hawi sawn a, mahse ka hawi let leh lo thei lo. En reng ka duh a, mahse min hmu ang tih ka hlau deuh bawk si. A va han hrehawmin a va han nuam lawi si em. Ka vawikhat hmuhna mai a ni na a, ka hmangaih nghal hluah hluah ni berin ka hria. Chuti taka en duhtu chu a hai rei bik lo chek a niang chu, ka lam a rawn hawi a, a mitah tak ka lo en lai tak a ni si a, kan mit a intawng, ka tek chuaiin ka inhria. Rang takin ka mit ka la sawn nghal a, mahse ka hawi sawn rei thei lo chiang kher mai. Duh taka en na na na, huat ngawt thu awm hek lo le, ka tih theih chhun chu ralkhat atanga lo en ngawih ngawih kha a ni deuh mai. 

Biahthu Di hlan ka nuam mang e

                  Theih chu nise, ka vawikhat hmuhnaa ka hmangaih nghal zia te, ka duh zia te, hmeltha ka tih zia te, a nalha a duhawm zia te hrilh mawlh mawlh ka chak kher mai. Mahse ka be ngam der si lo. Biak chu sawi loh, ka melh ngam tawk chauh a ni si a. Engtin nge maw ka tih tak ang le? Ka hmangaih zia hrilhin biahthu di hlan ngawt mai ila, a thinrim viau ang em? Zakthei lo min ti viau ang em? Min hmangaih let ve ngawt nachhan tur a awm miah lo tih chu ka hre chiang. Hlan ta ila, a huat chu ka ring miah lo. Mahse ka ngam der si lova. Thian te chu nise, an pan ang a, an inhmelhriattir ang a, an treat ang a, an biain an kawm nel bawrh bawrh ang a, engkim a fel vek mai tur. Kei zawng ka huaisen ve lo a ni, hetiang lam pang hi ka pasalthat ve lohna lampang tak a ni miau si a. Thil dangah chuan ka lo inla pa ve viau thin na a, tun tumah zet zawng ka pa loh zia a lang chhuak ta. Ka tuiral lo chauh zawng a ni e.

                  Aw Lalpa, i thilsiam duhawm tak hi a va'n nalhin a va hmeltha tak em. Mi tam tak karah pawh a langsar nalh a, ka mit a la nalh bik asin. Ramngaw hring dup kara chawnpui par vul chuk ang maia langsar leh mitla a ni a, buar leh hlobet, hnimhlingnei zinga rose par mawi tak ang maia nalh filawr lak a ni si. Engati nge mite hian nalh tia an buai ve loh le, nge ka tan liau liauva khuanu duan lawk em ni zawk. Mi a han melh a, a han nui seih mai chu e, ka tim chuai a, ka awmah a inhnawh a, ka tang a vak cham cham mai; val hi, awm ngaihna pawh ka hre dawn hleinem maw le. Eng ka ti zo ta nge, hmeichhe pakhat ve mai, vawi khat hmuhna chauh leh nghal.

                    Aw hmeltha, khawnge maw kum hei leh chen hi i lo pilbo le? Hetiang em em a ka lunglai luahtu leh a vawikhat seih pawha min tihlim em em thei tu hi, khawnge maw i lo awm thin reng reng le? Heti taka nalh leh duhawm hian a ni maw khuanu hian a lo duan bik che le. I lakah hian tu fapa nge maw vannei dawn bik ta ang le? Ka va thik rilru tak em. A engamah hmain ka lo thik ve nghal ringawt anih chu. Thikna tel miah lo hmangaihna chu hmangaihna diktak a nih theih loh kha maw. Hei hi em ni hmangaihna diktak chu? Ruah mual liam anga liam leh nghal mai atan chuan ka ui mang e. 

                   Ka hmangaihna muhil lai a rawn kai tho va, mahse chu ka hmangaihna chu a par chhuak thei dawn si lo. Ka hmangaihna rose par chu, a changtu tur dik tak chuan a chang thei si lova, kawngsirah theh thalin a awm lo thei si lo. Theih nise ka hmangaihna zawng zawng bakah, ka neih loh nen lam, hlan vek ka chak asin maw le.  A hriat hauh lohvin ka hmangaih a, a lakah ka thinlung a tuiral a, a hriat miah lohvin ka hmangaihna chu a liampui dawn ta maw. Tawngkain hlan lo mah ila, rilru leh tihtakzetin ka lo hlan fel der tawh a lo ni zawk e.

Intawn vawikhatna chu a hnuhnung ber a ni nghal si

                   Duhin hmangaih teh mah ila, ka hrilh hriat miau si loh chuan, tu fa tehlulin nge bengkhawn chuang ang le. Ka duhlaii chu a liam takngial dawn e. Hnunglam atangin ka thlir zui vawng vawng a. Rang takin ka ei man te ka pe fel sawk sawk a, an hnung lawkah hmanhmawh takin ka chhuak ve ta nghal a. Ka duh chuan ka umphak thei a, ka duh chuan ka be thei reng. Mahse, chu chu ka thei chuang ngnang si lo. Bia ila chuan min chhang ngei ngei ang tih ka hria, ka biak ngam loh vangin mahni leh mahni indem thei ngawt lah ka ni hek lo. Zui zel chu ka tan tihchi a ni lova, hnunglam atangin ka thlir theih chhung chu ka thlir zui vawng vawng a, a liam ta. Ka hmangaihna zawng zawng pawh a liampui ta ni ngei tur a ni. Ka ruak huaiin ka hria a, a ruk tein ka khua a har ru veng veng mai.

                 A sakhmel kha ka mitthlaah a cham reng a, amah chu hmuh leh inbeisei ru tak chungin vawi tam tak ka leng chhuak a, mahse, a mak kher mai, ka hmu nawn leh ta miah lo. Ka rilru a riak reng a, ka tawng mahna tiin mahniin ka leng chhuak zing kher mai. Mi tam tak zingah pawh ka hai dawn miah si lova, mahse intawn lehna ni a herchhuak ta lo. Vawi khat tal a hmel han hmuh leh ka chak asin maw le.

Zan khawharthlak tak mai chu

                  Ka muthmunah te ka mitthlaah a ka hmu reng thin a, a hmel mawi tak te kha chiang takin ka hmu reng thin; suangtuahna vakvel chuan hmun hrang hrang a dap kual a. Simeikhu pawh hi kum tam tak a vei hnuah a rawn let leh thin a, Chawngmawii leh Hrangchhuana te pawh, inhlat chang nei thin mahse, a hunteah chuan an intawk leh nge nge thin asin. Kei ve hi zawng, a sakhming ka hriat si loh, ka lunglai luahtu Di, zunleng ngaiin chhawl ang ka uai a, ka tan tawn lehni reng reng a her thei tawh si lo anih hi. A nui hmel mawi tak leh a mitmeng mawi tak te kha, ka mitthla ah a cham reng a. Amah ngaiin zan tam ka men rei phah ta. A tel lo chuan zan te hi a thim zual a, khua a hnim a, ni a dul a, zan a rei a, khawvel mawina te pawh a chuai ruaiin ka hria a, pangpar mawi tak te pawh an mawi zo ta lo; chhunni a rei a, zan a rehin a thim zual a, zan pawh a rei bik thin anih hi. Amah ngaiin ka chau zo va, mal ngawih ngawihin ka inhria a, amah avangin khawhar takin ka awm ta anih hi.

                  Chu zan khaw thiang leh reh takah chuan ka suangtuahna khawvel atangin ka inthing harh a. Arsi mawi taka lang de tiarh mai te chu mawi ti takin ka thlir vawng vawng a. Thlifim thaw heuh heuh te chu, hmangaih biahthu hlan turin tirh theih ni se, ka thiam ang tawk tawkin biahthu ka hlan mawlh mawlh tur. Kha nula khan ka duhzia leh ka hmangaih zia te, amah ngaia ka lunglenna zawng zawng te hi hre ve ta se chuan aw... engtin ngai ve tak ang maw. Zan rei lam ani tawh a, thli thaw chuan min chhem heuh heuh va, a vawh deuh tak avangin inchung atangin ka chhuk thla a, khawhar rilru tak chungin ka room ka pan ta a. Amah lah chuan tihtak zetin ka vei a, ka rilru zawng zawng amahah a awm ani tih lah a hre der mai si lo. Ka duh zia a hre lova, atana ka inhuam nasat zia lah a hre der si lo. Ka duhzia leh ka hmangaih zia te hi han hre ve se la chuan aw.... engtin tak ngai ve ang maw. Hei hi em ni, 'vawikhat inhmuhnaa hmangaihna lo piang chhuak' tia an lo sawi fo thin chu? Aw... engtik ah tak tawng leh ang i maw. Kha nula hmeltha-i kha, tunah te hian engtin awm ve ta zel ang maw.....

Kawlvalenchham vangkhawpui laitual a'n

Lunglai luahtu Di hmeltha ka tawng

A mawi chuang ngei a sakhmel leh kimtlang

A sakhming hriat loh lanu hmeltha.

Khawi lam mi nge, tu hraileng nge ni

Chawnpui par iang hmeltha nuimawii

Hlan ngam loh, hlan rem bawk si lo

Lamkawiah a liam ta maw.

Mualtin kawitin hrutin  ka zawng ruai e

Ami zaleng zawng zingah ka tawng mahna tiin

Ka hawi ruai e, khawnge maw a awm tak le

Tawn tur reng a awm tawh si lo maw.

Mahriak te'n run thim khawhar hnuaiah

Mahte'n lunglengin ka kiu vawng vawng

A tu'n lo hrethiam ve awm ang maw

Tawnloh Di ngaia ka suihlunglen hi.

Hmangaihna chungchang sawi leh ang

Tunlai chu ziak tur a vang kher mai, hetiang te chuan blog pawh a khawro thei mai dawn alawm le. Ziak tur hriat loh manah Hmangaihna lampang bawk hi ka'n khel leh nuah nuah ang e.     

             Hmangaihna chungchang hi chhiar huphurhawm khawpa sei ka ziak tawh a; ziak tawh leh sawi tawh awm ve thei lo hmangaihna na na na hi chu nitina a thar leh zel thin anih ang ngeiin sawi a bang tak tak thei dawn lo anih hi. Ka ziak hmasak kha chu  hetah  hian a chhiar theihin a awm e.

           Phut let neilo hmangaihna aia hlu zawk hmangaihna a awm thei dawn em ni ka ti thin tak na a, Hmangaihna chuan hmangaihna a phut let thin miau si. Hmangaihna chuan chhanlet a phut a, enge maw beisei let a nei thin. Chutiang zelin chhan let loh hmangaihna natzia hi aw. Chhanlet hmangaihna chuan hlimna vawrtawp a thlen laiin, chhanlet loh hmangaihna chuan lungngaihna, rilru natna leh zahna nasa tak mi a thlen thin. Sawi chhuah miah loh hmangaihna pawh hi a par chhuak hlei thei lo chu anih hi. Mi pahnihte inhmangaih tawnna chu a duhawmna zawng zawng nen thup rual lohvin a rawn par chhuak thin.

           Thenkhatin hmel hmangin duhzawng an zawng a, thenkhatin family background an thlir a, thenkhat chuan lehkhathiam leh mahni inhaiveng thei kher an zawng thin. Hmeltha leh neinung, khawsa thei, kan zawn luatna lamah min hmangaih ngawih ngawihtu, khuanu ruat, khuanu samsuih nihpui ngei tur te hi kan hmuh hmaihin kan hmuh kan fovin ka ring thin. Tin, zahzum luattukna hian mipahnih inkara hmangaihna chi tiak thei tur chu a tisukuk thei tho bawk awm e. Inhmangaih tak te pawh hi, karah hem thlaktu an awm chuan engkim a tawp vek thei thin bawk. Phulo leh tlinglo tlat nia inhriatna pawh hi hmangaihna piantir theilo tu pakhat a ni thei bawk ang chu.

            Min tuam mawitu "savun" phena hmangaihna inthup tlat hi hmuh fiah a harsa thin. Hetiang hmu fiah thei khawpa kan mit tih vara a awm meuh chuan "Hmangaihna mit hi a lo del lo chiang kuang thin hle". Chu hmangaihna chuan, amaha inphum ru, mite hmuh ve loh min hmuhtir thin. Hmangaihna mit tihvara a awm meuh chuan elrelna te, insawichhiatna te hian thinlung a hneh zo tawh lova, an thatlohna leh tlinlohna nia mite sawi lai tak chu khawngaihna pian chhuahtirtu a ni deuh deuh zawk si. Kan thatlai leh vullai chauhva min hmangaiha min duhtu an awm ve tho awm e. Chungtiang hmangaihna tawngtu nih chu ka hlauh ber a ni fo thin. Kan nihna leh kan tlin lohna ang anga min duha min hmangaihtu tluka hlu an awm lo. Harsatna tak tak kan tawh hunah chiah hian hmangaihtu der chuan a tlanchhiatsan thin a, hmangaihtu diktak erawh chatuan lungpui tluk zeta rinawmin a ding nghet tlat thin.

            Hmangaihna hian hlimna tam tak min thlen thei a, chutih laiin hmangaihna kawng zawh fuhloh chuan rilru natna leh tahna thlentu, taksa thlenga nghawng pawi thei leh lungngaihna ruama min awmtir theitu a ni thin. Hmangaihna phatsantu chuan uirena kawng a zawh a, chu zet chu chhungkaw tana chhiatna leh tahna thlentu, chhungkaw tikehdarhtu, naupang rilru nasataka hliam tu, leh thihna hial thlentu a ni fo thin.

           Suala ka bosan thin pawha min hmangaih reng thin tu Pathian min hmangaihna hi a rilin a va lo thuk em. Mihringte hmangaihna hi chuan rei a daih ngai lo fo va. Kan rilru hi a inlet thut thut thin, Pathian hmangaihna erawh a danglam ve ngai lo. Mihring tawng leh hla mai hian a phawk chhuak zo tak tak lovang. Pathian ngaihah chuan pawnchhe hnangkhai leh eklung ang mai chauh kan ni a. Pawnchhe hnangkhai hausa deuh te, fai deuh te, hmeltha deuhte ang lek chauh kan ni. Lei vaivut hmanga a siam mihring, amah siamtu phatsana A hmelma Setana lama kalsantu, chhanchhuak tura mahni leh mahni inti tlawm a, a ropuina zawng zawng kalsan vek theitu, keimahni avanga hmuhsitna, endawngna, zahna tuartu, a siam mihringte tluk leka hniama rawn indah theitu hmangaihna hi a va ropui tak em. Pathian hnena kan sual thawi dam nan na leh hrehawm tinreng tuara kraws lera khai kana awm a, thihna hneha tho leh Isua hmangaihna hi a ropui a ni. Kan nawmsak laiin amah kan hre duh lova, atan engmah kan huam ve hek lo. Ani erawh chuan tuisik mai kan nihlai atang tawha min hmangaihin, kan nawmsak lai ber atanga thihna luipui kan dai thlengin min hmangaih reng thin a, min kalsan ngai lo.

            Tunah zet chuan kan changkang tawh a, kan inti sap tawh a, movies leh TV vela kan hmuh thin sap nula leh tlangval ho inngaizawng te'n sex an hmang thin te hi a dan tur reng emaw ti pawl te pawh an awm ta niin ka hria. Ngaisang eng ang mah ila sap ho chu sap angin awm rawh se. An tihdan kan copy vek a tul lem lo ve. An inchei dan zawng zawng lo copy pawh hi a tul lem lo khawp mai. Hei hi chu Mizoram a ni a, mizo culture ang taka kan nun thiam a ngai. Kan hnam leh khawsak mil tawk leka hmangaihna kan lan chhuahtir thiam a tul khawp mai. Hmangaihna hi tawngka leh chetzia hmangin lanchhuah tir thiam ila, taksa hmanga lan chhuah tir kan tum thin hian kawng ni lo lamah kan peng thin a lo ni.

Krismas kan thleng leh ta...

              Kum dang aiin kumin krismas hi a vawt dawn tlatin ka hria, timur ah a man a, ruh a seh a, a hikin a hik thei alawm le. Kan 'sorkar thar chak tak' hian khaw vawt lamah tan a la a nih ka ring hial. Pathian zarah kan dam a, eng tin tin emaw kan ti nek nek a, Lal pian hun champha lawmawm tak chu kan lo chuangkai leh ta reng mai. Ringlotu te tan chuan season festival pakhat ang lek ni mahse, keini ringtu te tan chuan hun hlimawm ber leh thlakhlelhawm ber a ni. Khawi hmunah pawh awmin khawii ramah pawh cheng sela, kan hunpui ber krismas a lo thlen meuh hi chuan Lal pian hun champha lawm turin Zoram an pan vang vang thin.Hei hian Zofa te tana krismas a hlut bik zia a tarlang chiang hle awm e. Hmmm....krismas la hnai tual tual a, chhangchhepa tan thlunglu a hai tual tual anih ber mai hi maw.


Engah nge krismas hi kan ngaihhlut em em:

            Zofa te thinlungah chuan krismas hun hi hun ropui leh kan nghahhlelh ber pakhat a ni. A hun leh a ni a lo thlen hma chawlhkar tam takatang tawhin urlawk a ni a. Milian ber atanga mirethei ber thlengin kan lo urlawk nasa em em thin. Kan pi leh pu te khan krismas hi an lo ngai pawimawh em em a, he hun atan hian nasataka lo inpuahchah lawkin mahni theih tawk tawkin tan an lo la ve thin. Krismas hunpui laia sa ei tur neih loh hlauvin ran an vulh a, thang an kam a, sa an chang bawk a. An thuamhnaw neih that apiang he huna hak theih tur hian an sufai a, an puan thulkhung thlengin an phawrh chhuak thin. An neih chhun chun pawh ui phal lovin fate thuamhnaw lei nan an seng ral a, krismas ruai theh theih anih ngeina turin sum an tuak hram hram thin. Mahni inbul an hnawk an thianfai a, hnim an thlo fai vek a. Mahni in an tifai bawk. Hetiang tak hian krismas atan an theih ang ang in an lo inpuahchah ve thin a ni. Mirethei pawhin thil thar nei lo mahse, berampu te'n chibai tal an buk ang khan Lal lo piang tur chu phur takin an hmuak a; khawchhak mifing te'n an thil neih ro hlu ber ber pawh Lal chibai bukna atana an ui lo ang mai khan a thei chhungkua pawhin an neih rosum an ui lo. Mahni neih ang ang nen Chhandamtu lo pianga chu an lo hmuak thin anih kha. Hei hi kan thisenah tuhin a awm tawh a, kan than hnan tlat tawh a nih hi. Mahni theih ang tawk tawka Christmas hun atana lo inpuahchah lawk hi thil tha tak a ni a, tu leh fa thleng pawha chin chhunzawm zel atana tha a ni.


Krismas bazar:

            Krismas laiin bazar a lun thei hle a. Mak tih tham khawpa tam mipui kan inhnawh tulh tulh thin anih hi. Mipui chhiar sen loh tei nuai nuai te chuan krismas hun atan eng enge maw an lei a, an duh zawng leh mamawh te zxawngin mahni buai buaiin an phu nuai nuai ani ber mai. Khawpuia cheng te hian a hmalamin an mamawh te lo inlei lawk ta se, thawmhnaw te pawh hi lo thui tir vek ta se, mipui tam lutuk hi chu a ziaawm deuh tur. Krismas thlen dawn hnaih ni 19 atanga ni 22 inkar velah hi chuan thingtlang lam atanga lokal, hmanhmawh taka fa te thawmhnaw tur zawng tu te hi kian ve ta ang ila, bazar tawt lutuk hi a ziaawm phah ka ring khawp mai. Krismas bazar hunlai hi thingtlang lam ami te tan chuan an hun neih that ber ani a, buh an seng zo tawh a, ram lam hna thawh a ngaih loh hunhlai tak a ni.Thingtlang lam nu leh pa te, an fa te nen bungbawr taka inkaiin an lokal ve a, thuamhnaw pawh en tha hleithei lovin an innek kat ang dawr dawr a. Hetiang ang anih chhoh zel dawn chuan leh, mihring kan pung tulh tulh si a, hmalam hunah chuan khua a va var lo dawn tak em.


Nu leh pa tana lungngaih hapta:

            Christmas hun hi hlim taka hman duh lo tunge awm ta ang le? Lal lo piang hmuak tur hian mahni neih zawng zawng pawh sen ral ui lotu vek kan ni ani lawm ni? Mahse nu leh pa tam tak hi chu an rilru a hah lawk thin a ni. Thenkhat tan chuan naupang thawmhnaw lei sak ringawt pawh huphurhawm tham a ni ta. Thuamhnaw man a to ta lutuk te, fashion lama kan kal nasa ta lutuk te hi a pawi a ni. Thuamhnaw a thar anih hrim hrim chuan lungawi ta mai lovin, thawmhnaw manto ber ber kher inbel an lo duh ta a, "a thing, a tunlai lo, a man a tlawm em mai," tih ang chi tawngkam te hian chhungkaw budget a tibuai pha tlat thin. Bazara pheikhawk an zawrh lei duh si lovin darthlalang bawm chhunga uluk taka rem, pheikhawk manto taka lei thin kan ni si a. Mahni thawh chhuah mil tawk lek lek hian inchei thin ta ila chuan ava hahdam thlak dawn tak em. Krismas dawna nu leh pa rilru tihahtu pawh hi naupang thawmhnaw manto ta lutuk te hi a ni pakhat thin awm e. Thawmhnaw manto inlei theih siak lam te, mobile manto pui pui lei thei nih te, electronics bungrua atana mahni thawh chhuah aia tam hmangral thei nih te, thawmhnaw chhuak thar apiang inbel thei nih te, television lama kan hmuh thin celebrities hovin hlawh neia an hak thin thawmhnaw ang man to tak taka lei thei nih te hi ropuina ah kan ngai tlat hi a pawi khawp mai. Hei hian changkanna dik lo vah min hruai lut a, ei leh in tur tha leina ai aiin thawmhnaw manto ber ber kan inbel a, khawlaiah changkan hmel fe fe in kan leng zuai zuai thin. Thawmhnaw manto pui pui lei kan chin avang hian chhungkaw khawsak rel a buai a, krismas dawnah phei chuan chhungkaw nu leh pa lu tihaitu ber a ni thin.

            Ruihhlo ti thin leh zu in thin nu leh pa tan lah lungngaihna bawk; an fa te'n he krismas hunah hian dan sen rual lohva tam ruih tur an hmu leh ngei ang a. An sahawk nasat luat vangin an rui chhum leh hmawk hmawk dawn si. Krista zuitu te'n he hun lawmawm takah hian Lalpa faka zaia an lam mup mup laiin, nu leh pa tam tak chu, krismas lo thleng tur huphurhin an thaw kawk kawk thin. Krismas hmuah dan te hi a lo inang lo hlawm thin mang e.


Thingtlangpa leh krismas:

            Thingtlangpa chuan krismas hunah pawisa a mamawh tam dawn ani tih inhria in kum tawp dawnah nasatakin hna a thawk chiam a, thing a tan a, meihawl a rawh a, lung a chher a, a buh thar chhuah te a hralh then bawk a. Kumtluana a thawh chhuah sa, a kum lehaan buhthar te an hralh then phah a, nasa taka a inhlawhfakna te, a hlawma pawisa a hmuh ve chhun chhun te naupang thawmhnaw thar lei nan hmang zo vek thin. Kum thar huna naupang sikul admission fee tur , lehkhabu thar leina tur, uniform thar leina tur thlengin an zuah hleithei thin lo. Nu leh pa tam tak tan chuan krismas hi a huphurhawm reng bawk a ni. Kumtir te atangin nitina a inhlawhfakna te, huanthlai a hralhna atang tein, tlem tlemin pawisa lo khawl ve hlek hlek se. A thawhchhuah atanga hmun sawma thena hmun khat Pathian tana a dahhran hnu ah, hmun khat dang chu kum tawpa naupang thawmhnaw thar lei nan dah hrang zel ta se. An thawh chhuah a tlem tumin an dah hrang tlem deuh ang a, an thawh chhuah a tam tumin an dash hrang tam deuh mai ang. Vawikhata a dah hran hi a tam ka ring lo. Mahse, vawi 12 lai a dah hnu chuan pawisa engemaw zat chu a lo tling khawm ve tawh ang a, chu pawisa tlingkhawm hmang chuan krismas thawmhnaw thar an lei tawh mai dawn a ni. Hetiang anga kumtirte atanga plan mumal tak lo neih lawk sa thlap ang hi hrilh pawh ni ila, thenkhat chuan an huphurh ang a,  a enga maha hmain min hnial leh tawng tawng ang a, an peih leh chuang tawp lovang. Han ti chhin se a that zia an hriat mai ka ring.

            Krismas lo hmuak tur hian thinlung kawngka hawn a tul em em a, kan hmuah ber Isua Krista hi welcome leh si lovin a phawvuakah kan lo phur ve em em ringawt thei. Thlarau pawlna changa mite'n Pathian faka zan khaw tairek thleng thlenga an men laiin, a behbawmah lo phur ve em em in a pawngsen tlaivar ve ngawt theih bawk. Thlarau lam inpuahchah a tul tluk zetin tisa lama lo inpuahchah hi a tul a, sum pawh nasa taka insen huam a tul thin. He krismas chhung hian insen loh pawh tum ila, keimahni ah a beh tlat tawh avangin kan inseng ral dawn tho tho. Chuvangin kei anga rethei, side income nei ve lo, eiruk ve tur awm bawk si lo, mahni ei khawp chiah chiah thawk chhuak tan hi chuan sum lamah awmze nei taka lo inpuahchah lawk hi a tul takzet a ni.


            Ka thuziak min chhiar sak thintu ka thian tha tak tak te u, Krismas Chibai vek ule. Dam leh hlim tlang takin, chhungkuain krismas hmang theuh ang che u; ram hran khawhrana awm avanga chhungkuaa in hmang thei lo anih pawhin, in awmna hmunah hlim takin krismas in lo hmang dawn u nia. He krismas lawmawm takah ah hian tisa leh thlarau lamah hlawkna nasa tak in chan theuh theih nan ka duhsakna sang ber ka hlan a che u.

          

Hringnun hi

              Kan damlai ni te hi rin aiin a va'n lo rei lo em. Ka naupan lai te kha hman kum lawk kha ni ta maiin ka hria a. Hriat loh karin kum a lo ral zung zung mai anih hi. Mi te ngaih ah chuan ka upa ve thawkhat tawh na a, mahni hi chuan han indah upat a har thin ngawt mai. Mite'n upa min ti tawh a, upa ka la inti si lo, puitling tawhah min ngai a, mipuitling ka la ni chuang si lo. Damchhung reilo te hi tum bur chungin nge ka hmanral ang a, hlim leh nui sang chungin aw…. Mite hian "pa hlim thei tak anih kha maw le" tiin min hre reng thei sela ka lawm khawp ang; mahse pa hlim thei tak ka ni mawlh si lo. Nih ka tum ang ka ni thei ngai lova, nia ka inhriat angin mite'n min hmu lo va, mite min hmuh ang hi ka nihna a ni chuang hek lo. Mahni nihna ang ang thupin ka nih loh dan anga lan ka tum a, mahse mi te'n ka nihna dik tak an hai chuang si lo.

              Ka han thlir vel a, mi fate hi chu an vannei ka ti thin. Nu leh pa, pi leh pu atangin engkim changtlung takin an nei sa vek a, kei ve erawh ka hma ka sut kuak chawp a ngai a, hlawhtlinna tlanga dak chhuak tur chuan nasa taka ka beih a la ngai. Mahse ka han chhut chiang a, vanneihna tia ka lo sawi pawh hi, vanneihna tlahlang, van atanga lo tla, a thlawna mi te'na an dawn thin emaw ka lo ti ngawt pawh hi a lodik ber chuang lo. Mi vannei nia ka sawi thin te hi uluk taka ka han chhui chian hian vanneihna dawng tlak khawpa thawkrim an lo ni daih si. Chutiang mi te chu thluak fim hmanga theihtawpa bei hram hram a, mite an hlawhchham lai pawha beidawng lova, harsatna tamtak paltlanga, hlawhtlinna tlangchhipa an chawlh hahdam theih hma zawnga bei hram hram tu te an ni tih ka hre chiang ta.

              Nung turin hrehawm takin kan piang a, thi turin hringnun lamtluang kan zawh leh a, chumi hnuah chatuana nung tawh turin kan la thi leh ang. Zo tlangsang atanga zo luite tui thiang luang ri her her te'n luipui an fin a, khawvel letliama tuifinriat lam an pan zel thin ang hian keini pawh, kan hringnun hian tiamchin lam a pan mek zel a. Hnah hlui an til a, hnah thar an rawn chawr no tleh thin ang hian a kal hmasa an liam zel a, chhuan thar te'n khawvel an rawn luahlum zel thin a nih hi.. Nakin hun lo la thleng tur leh hringnun piah lam thil beiseina hian kan hringnun hi a khalh ngil thin. Khawvela kan rawn chhuah dan hi chu a inang deuh vek a, khawvel kan chhuahsan dan tur erawh a inang lo nuaih thin. A thenin hahdam taka khawvel an chhuahsan laiin, a then chuan rilru hah takin an chhuahsan ang a, a then erawh chuan na leh hrehawm tinreng tuarin khawvel an chhuahsan dawn si. Thlarau khawvela kan chhawm theih miah loh tur rosum, tangka, ram, rangkachak, te buaipuiin ka hmanhlel em em a. Chutihlaiin chatuan hawlh phak rohlu erawh ka ngaihsak peih der si lo. 

              Hmanah chuan ka mu hma a, ka tho hma thin; tunah erawh ka meng rei a, ka tho tlai tawh thin. Hmanah chuan thla eng lawmin guiter nen kan zai thin a, tunah erawh computer eng hnuaiah kutzungtang hmangin thenrual ka kawm ta. Hun hi ava lo inher danglam chak tak em. Mite ak ruala ak ve a ngai a, khawvel inher danglam zelin a lo her chhuahpui thiamna leh finna mil tura ka insiamrem ve zel a ngai bawk anih hi. Tunah zet zawng titi nikhua pawhin naupan lai, tlangval that lai, hmanlai, nunhlui ti tein kan sawi ve tan ta. Tar leh upa te hian zah an va phu tak em, damtea ka awm anih chuan nakin ah ka la tar ve ngei dawn si a. 

                Naktuk leh nakina hun lo la thleng tur lungkham reng renga awm hian thil tha min thlen lo, vawiin hian enge ka tan a rawn thlen dawn ka hre si lo va. Vawiin hian vanduaina min rawn thlen thei a, vanneihna pawh min rawn thlen thei tho dawn a lo ni. Hlimna te pawh hi a zawna zawn chi a lo ni lo, kan ban phak mai ah hlimna awm a, kan pen khat kar hlat lekah lungngaihna a awm bawk. Hlimna leh lungngaihna te hi a hranpa ngat chuan a rawn thleng thin na a, a tam zawk hi chu kan chunga thil lo thleng kan dawn sawn dan azirin kan hlimin kan lungngai mai thin a lo ni. Christmas lai te khan aw, hlim lutuk kan tumn thinna lamah hlimna aiah tahna, lungngaihna, inchhirna kan tawng fo thin. Lungngaihna te, rilru hahna te, vanduaina te hi mite chunga tla tur bik a lo ni lova, ka tan pawh chhum dum a lo zing ve thin tho ani tih ka hre ta. Hringnun tak hi chu aw......

              Hringnun kawng chhuk chho ka zawhna ah hian hrehawm tam tak pal tlang tawh niin ka lo inhre ve thin tak na a, mite thil lo tawn tawh ka hriat chang hian ka thil lo tawn tawh te kha chu "harsatna" tia sawi tham a lo ni lo fo thin. Kei aia rethei zawk leh pachhe zawkte ka hmuh chang hian ka vanneihzia ka hrechhuak thin a; damdawiina damlo mu tlar put mai ka hmuh chang te, zeng kal thei lo, khuma mu reng ka hmuh chang te hian dam leh hrisel a lo hlutzia ka hre thar leh thin. Fa nei ve thei lo nupa, fanau it ve em em thin ka hmuh chang te hian chhangchhe bakberh theia min siamtu Pathian hnena lawmthu sawi mawlh mawlh tur ka nih zia ka inhre chhuak thin. Aw, hringnun ah hian ka tan zir tur a va lo tam tak em.

Thawnthu (Tawnloh kara fam ngaih lunglen)

                Zan lama ruah tlem a tlak avangin chumi tuk chuan khua a thiang thain ni chhuak pawh a tang nghal at mai a. Hliap tu zochhum leh khawdur te a kian tawh avangin khaw hawi a nuamin tlang tin mual tin an lang thlur sung mai a. Fur khaw hnawm leh khaw cheng te pawh an liam zo ta, favang thla a lo inher chhuak leh ta reng mai. Favang thla meuh hi chu a nuam a ni. Thal khaw rum sa huam huamin min uap lova, thlasik khawvawt leh vun khichar ten min la nuai lova, fur ruahtui bawhawk leh thosi ten min tin san tawh bawk nen.

              Chutiang ang khaw boruak nuam tak kara a pui a nawi, a lian a tea an phutsak liai liai lai chuan ka thian duhtaka chu a lo indawm kun ngaih mai a. Tlangval a pumpa ve lem, heti tia pui, luhlul, harh leh thothang tha, chutia inngaihtuah lungleng a, mahni leh mahni inkawm a, suangtuahna rama a cheng ta veng veng mai chua mi a ti ngaihngam zan lo va. A hma lawk chawlhkar kalta maia a dawn “lehkhathawn” chu a phawrh chhuak leh a. Kan chhiar dun zing tawh hle na a, chumi tuk chuan kan chhiar dun leh ta tho va. Chhiar zin avanga a thu inziak khawih danglam a, awmze nei thei tur chu ni sela zawng, ka thiana chuan chu lehkha chu vawi za nu-fa zet a chhiar chhuak ngei awm e. Chu lehkhathawn kara thu inzep tlemte chuan ka thiana thinlung sak leh ngawhngawl tak chu tui ang a tinem zo va, dawl ang a zawr tir zo ta anih hi. Chu thu tlemte chu ka thiana tan chuan hriatthiam a harsa hle a, lungchhiatthlak a tiin, tuar thiam har a ti takzet a ni. He lehkha a dawn ni phei kha chuan aw.......

               Ka thian duhtaka chuan kha leh chen kha a Duhlaii ngaiin lunglen a tuar a. A tawnloh Di a tawn leh theih nan tiin beiseina nen tawn leh ni tur thlir chung zelin hun leh ni te a hmang liam thin a. Amah ngaia a lunglen leh a khawhar thinzia te pawh ka hriatchian pui khawp mai. Chutiang taka ka thiana lungdum tu Sensiari chu hmuh pui ve a, a ruala an khaw lama zin ve turin ka rilru te pawh ka siam ve hial anih kha. Mahse khang ang zawng zawng, ‘Valmawia lunglenna te, intawn leh ni tur thlira a ruka a lo nghahhlelh em em thin te, leh kei ngei pawh ina beiseina nena ka lo thlirpui ve thinna te’ chu a thlawn zo ta. Dik tak chuan ka thiana tan chuan tawrh thiam zawng a har takzet a ni. Ka dem hauh lo ve.

                A ni tak e. Ka thiana chu ka hrethiam khawp mai. A duhlai Thasensiari zawng mi vanduai bik te’na an chan ang, hrisel loh rukna leh insawiselna neuh neuh tur natna benvawn te a vei hlauh mai a. Han en mai chuan hrisel tha pangai awm takin a lang na a, mi hriat lovah erawh a tuar nasa hle thung. Heti chung si hian, a hrisel lohna chuan ‘nula fel, zaidam, hawihhawm leh hlim thei tak’ nih a hlawhna te a dal chuang lo. Khawsik tlun hluah hluaha a awm chang te leh khawhar taka chhun leh zan inang renga a hman ral thin te chu tumahin an hriatpui hauh si lo. Hlim hmel a chhuah hram hram thin avangin khumbeta a nat tak tak hma phei chuan a damlo ani tih tu’n an hriatpui lem lo. Mahse a ni zawng a van a duai a ni e; kha leh chen dam khawchhuah tuma a beih hram hramna te kha a thlawn zo ta vek si a. Chutiang chuan a nu leh pa te, a unaute, kalsan hreh em em chungin leh a ngaih em em, a hmel tal hmuh leh a chak em em a Di Valmawia hmu hman lova a liam mai tur pawi tih avanga mittui tla zawih zawih chungin thihna kut vawt chuan thla a zar hnan ta.

               Ka thiana chuan a Duhlaii a hmuh hnuhnun ber tum kha a chhui kir lo thei lo. Chumi tum chuan a Duhlaii chu an khaw lam a pan dawn a, an inthlah a ni awm e. Tichuan kal mai turin bus ah a chuang tawh a; bus kal tur tukverh atangin rem leh rem lovin a rawn dak chhuak tawk tawk a, inui tak chungin an invai liam ta anih kha. Khami ni kha he khawvela nungdama an inhmuh tawpna ber ni tur a ni tih an hre hauh lo mai pawh nilovin, chutiang chu an suangtuahna pawhin a fan pha reng reng lo a ni. Hre lawk chu ni ta ngat se..... khati mai kha chuan an inthlah liam hauh lo tur. Inthawt lawkna pawh awm hauh lovin mualzapui kar dana an len laia kumkhua atana inhmu leh tawh lo tura a Duhlaiin a liamsan ta mai chu ka thiana chuan hriatthiam harsa a ti hle a ni. Ka thiana hriat ve miah lohvin a Duhlaii chuan tawrh zawh rualloh tur natna khirhkhan tak a lo tuar a; lungleng leh khawhar em em in a natna khumahhun leh darkar tin a chhiar liam thin a. “Valmawia a lo thleng mahna,” tiin beiseina derthawng tak nen nitin a lo thlir thin a ni. A thih dawn darkar ah meuh chuan zah pawh dawn zo tawh lovin a hmangaih, a ngaih em em, a Duhlaia hming chu lamin kawngkhar lam a la melh tawk tawk; chutiang chuan beiseina beidawnthlak tak nen a chatuan ram a pan ta a ni. Heng thu te a hriat hian ka thiana chuan lungawi har a ti a, a lung a chhiain a tuar na hle a ni.

                Pangpar mawi tak te paw’n chuai ni an nei a, zing ni chhuak eng mawi tak enna pawh thlang kawla a liam meuh chuan thimna in ro a rel leh thin a ni lawm ni. Mihring chu nung turin khawvel ah a lo piang a, thi leh mai turin a nung a, a dam chhung zawngin harsatna, manganna, beidawnna leh lungngaihna te’n a chim buai reng fo thin. Hlimni lo her chhuak ve te lah hian rei a daih lo fo thin bawk si. Hringnun a lo tawp hunah dai kai rual loh thihna hlimkawr ruam a zawh a, rauthla khawvela chatuana nung tura khawvel chhuahsan in, lei vaivut a siam chu vaivut ah vek a kir leh thin. Thihna chuan milian, mite, tumah a thliar hrang si lova, chu thihna chu tuma tan maha pumpelh theih a ni lo.

                  Pangpar mawi tak pawhin chuaini a nei a, zing ni chhuak eng mawi tak pawhin tlak liam hun a nei leh thin. Hei hi ka thiana chuan a hre chiang khawp mai. Mahse pangpar mawi tak chu a lo chuai anih pawhin, a tuk leh lawkah a ang chiah a lo parh chhuak leh a, zan thim ber pawh zingtian ar a khuan meuh chuan kawl engin a hnawt tiau leh thin. Thlasik khawvawt hrehawm ber pawh a liam meuh chuan nipui a lo thaw leh a, thlasik khawvawt avanga hnah hlui til ta te pawh thal boruak a lo thawt meuh chuan hnah thar chawrno te’n an lo thlak leh thin a; chutiang zelin chhum dum ber pawh lo zing mup mup thin mah sela, a kian hun meuh chuan khawtha leh ni eng mawi tak a lo chhuak leh thin. Valmawia leh a duhlai Thasensiari tan erawh chuan engtik ah mah he khawvelah hian nungdama intawn leh ni a herchhuak leh tawh ngai dawn si lo. Thihna thim leh kut vawt tak chuan kal kai rual loh turin an inkarah leikhichat a zam a, rauthla khawvela intawn leh hma zawng kumkhua atan a thenhrang ta. Beiseina nena an lo thlir dun thin zawng zawng te chu engmah lovah a chuang zovin hun inlumlet chuan chatuan atan a thamralpui ta.

                  Hun leh ni te a liam ve zel a. Hmana an tlai len dunna leh an sulhnu hlui a fan kir ni te a lo her chhuak a. Engkim mai a ngai reng a la ni. Inkham lo leh inning lo taka an thut dunna te leh tlai nitla tur an thlir dunna hmun te pawh a nih dan ang ngai ngaiin a lo la awm reng a. Ka thiana tan erawh engkim a danglam zo tawh si. A thil hmuh apiang te chuan a Duhlaii a hriatchhuah tir a; engkim mai chu a lung tileng tu mai an ni a, an sulhnu hlui te pawh a hmu chul rup vek mai. Choak hram takngial pawh a tahpui lo chauh zawng a ni e! Sulhnu hlui te chuan a rilru an ti thar leh a, nunhlui liam tawh te a mithhla ah an thar leh a, chu chuan suangtuahna khawvel ah a hruai lut a; a suangtuahna leh chhingmitthla chauh lo chuan a lunglai hnemtu a Di lenna laitual a thlen zo tawh lo. Aw.... hla phuah thiam chu han ni na se, heti hian a ti mai tur:

“Sul leh tuan hmun hlui fan chang in,

Thinlai a thar nang ngaih a zual

Lunglai ka vai hrilh a hai ngei

Duhlai khawnge i awm tak le”

“Thlafam chang lungduh liam hnute

Theih se aw tawn leh ka nuam

Fang ila rauthla lenna pialral

Ka lungdi ka tawng mahna”.

                 Favang nitla tur eng mawi tak chuan ka thiana mut pindan chu a chhun eng no raih a. Ni tla tur chuan a thlir nuam tawk tur chauhvin tlangtin mual tin a en riai a. Kawmthlang lamhnai tuikhur kianga sehawr thing tar tawh tak zara vakul leh thangfen te paw’n mawi an tiin tawrh har an ti ve ni ngei tur a ni, an inchhawn raih raih mai bawk a. Chhemdam thlifim chuan mual tin ruam tin a hrut a; furpui liam ta ina a chawm, thing hnah chawrno hlap te chu a chhem fawn delh delh a. Chu favang khawvel mawina te chuan ka thiana rilru leh ngaihtuahna te chu a hruai kawi a, a khua a harin a lung a leng kher mai. “Hringmi sakruang leh anka nem tawnni her chhuak leh dawn tawh ngai lo pawh ni se, aw ka Duhlai, zantiang tawnmang lamah tal lo leng thin ang che. Then tawh lohna tur pialral rammawiah tal min lo nghak reng ang che aw....” tia mahni chauhva phun mawlh mawlh chungin thlang lenkawla liam mek vangpui ni tla tur eng no riai chu a thlir vawng vawng a.

“Hmanah hlim te’n laitual i len laiin

Zo awi ngirtling leh sirva te tualchaina

Phaithing chhawl hnuai ramdai ah

Chham ang i zal ta maw

Tawn leh ni her chhuak tawh lo mahse

Nghilhni reng ka nei lawng che”