Thursday, June 23, 2011

Learning without burden leh ka ngaimawh thenkhat


                Zirna lama nasa taka inelna avangin zir tur a tam a, zirlaibu pawh a chhah tha thei hle. Hei hian rah thalo a chhuah thei. Mihring kan inang lo va, naupang thiam thei leh rilru chak tak (gifted child) te'na awlsam taka an thiam zung zung kha, average leh below average child te tan chuan beih ngial a ngai thin thung. Zir tur a tam lutuk hian naupangah nasa takin pressure a siam thin a, drop out pawh an tam phah hle thin. Keini hunlaia kan matric exam dan te ka ngaihtuah let leh hian, kan zir kha a tam lutuk a lo ni. Class IX zirlaibu leh Class X zirlaibu kha, a rualin Matric exam nan kan hmang a nia. A awmzia chu, Mathematics Class IX zirlaibu leh Class X zirlaibu kha, matric ah kan exam kawp tihna anih chu. Subject dang pawh chutiang tho. Curriculum kha a heavy rem rem khawp mai. Khatiang ang, curriculum heavy lutuk ang chi kha tangkaina pakhatte mah a awm lova, zir tur a tam vangin Board exam ah mark hmuh tam a harsa a. Division sang takah invawrh a har hle thin. Chu chu a hnu kum tam takah pawh kan tuar chhunzawm ta zel thin. 

              Naupang te takte te te'n nasa tak taka lehkha an zir a, an kum phu lohva tam an zir a, in lamah homework tam em em an nei zui thin hi a tha lo hle a ni tih hi mi tam takin an hre lo fo thin. A zir tam a, an theihnghilh pawh a tam hle thin anih hi. Naupang mamawh chu, an taksa thanlen ruala an rilru thang lian chho ve zel mil tawk tea zirtirna pek hi a ni. Zirtir tam lutuk hian anmahni ah pressure sang tak a siam a, hrehawm an ti a, sikul kal an huphurh phah thin.

             National Curriculum Framework 2005 chuan Learning without burden hi a ngai pawimawh hle a. Hei vang hian zirlaite zir tur pawh zangkhai zawkin NCERT lamin an buatsaih chho ta a. Zirlaibu pawh a lo pan ta deuh a, exam tur a lo tlem ta a, zirlaibu hrim hrim pawh a tlem ta khawp mai. Hei vang hian naupang te pawhin Board exam ah tha tak takin an passed theih phah ta a, naupang rilru chak vak lo tan pawh, pass chang chang tura inhlankai a lo awlsam phah ta anih hi.


Zirlaibu tam lutuk hi

            Tunlai kan zirlaibu tam ta lutuk hi naupang tan a buaithlak tham khawp mai. CBSE hnuaia naupang te chuan class hniam lam (Class I & II) ah chuan English, Mathematics, Hindi leh Mizotawng te hi an zirlaibu a ni deuh mai a. Class III chinah Environmental Studies a tel leh a. Social Science phei chu class VI atang chauhvin an zir tan. Mizorama kan English Medium School ah te hian an zirlai a tam hle a. Class I ah pawh hian an zirlai a tam tham khawp mai. Mathematics, Science, English I, English II, Arts Education leh Moral Science an zirlaibu bakah Handwriting/dictation an zir tel bawk. An inzir tam hleih tiar tiar asin aw. Sikul lama an zir mai bakah inlamah home assignment an la nei zui thin bawk.


Ipte (sikul bag) a rit thei hle

          English Medium School te hi a tlangpuiin an inenkawlna a thain discipline pawh a tha thei hle; an sikula  kal naupang te pawh an discipline a tha a, chhun chawlh laiin mahni inah chawl turin an haw ngai lo. Chhun chaw ei tur an pai a, tui bottle nen, ipteah an ak thin. An haw ngai loh avangin nilenga an zir tur hi an ipteah an ak hnawk thin. Subject tin atan zirlaibu an ak vek a, subject tin atan notebook an ak leh theuh va, rough notebook an ak tel a, school diary nen, pencil box nen, tiffin leh tui bottle nen, anmahni taksa tiat lawih an han hnungpuak hnawk zel mai hi chuh, a rih hmel thei khawp mai. Ipte rit lutuk hi naupang thanglai tan a tha lo hle.


Heavy load

            Naupangte hi an taksa a thang lian ang a, an rilru pawh a thang ang a, chumi mil tawk chuan zirtirna tha, nakina an tana la pawimawh tur zirtirna pek tur a ni. An zir tam lutuk hian anmahniah harsatna nasatak a thlen thei ve tlat a. In lamah an hunawl zawng zawng deuh thaw lehkha zirna hun atan an hman ral a tul thin.  Class I an zir tan dek dek a, Board exam tur ang maia theihtawp chhuaha lehkha zirtir nghal ngawt te, infiamna hun te, hun thawl tha tak te, zalen taka inchhungkhura awm vena hun pawh nei thei lo khawpa lehkha zir tura nawr reng thin nu leh pa ka hmu fo mai. Naupangte hi lehkha zir tura lo piang chhuak an ni lo tih hi hriat reng tur a ni.

             Naupang hi nasa taka lehkha zirtir a that em em rualin anmahni ah phurrit a siam dawn anih chuan a tha lo hle thei a ni. Ka fapa upa zawk hi Class I a zir laiin 9 table (pakaw hmun) thlengin a vawng vek. A tul lo ka ti kher mai. Khatih hunlai khan multiplication an zir maih lo va, mathematics a an zirlai chu belh leh paih a ni deuh mai. Heti chung hian an tana tangkai miah lo, exam ah pawh tel lo, harsa takin tables an vawn tir chiam mai hi thil tul lo tak niin ka hria.


Technology thang chho zel hman tangkai thiam a tul

            Tunlai khawvelah technology a thang chak hle a, hmana kan hriat ngai loh leh kan hmuh ngai reng reng loh pawh ataka hmuh tur a awm ta a, hmu satliah mai lovin a tak ngei te pawh kan neiin kan hmang ve thei ta hial anih hi. Mobile communication thang chho mek te, multimedia lama hmasawnna kal chho mek te hi hnamdang chuan zirna atan an hmang tangkai hle a. Keini chuan blackboard leh chalk bak hi kan la kal pel tak tak thei si lo. Classroom chep leh uap taka chalk dust khu luai luai hi zirtirtu leh naupang hriselna atan a tha lo.

        Computer kan thiam sup sup a, games khelh nan te, hla dah that nan te, video en nan te, internet browse nan te kan hmang nasa hle. Chutihlaiin kan hnathawhna atan kan hmang thiam si lo. Zirtirtu computer thiam inti tam tak hian zirlaite tan Powerpoint slide prepare zuk han thiam tlat hlawm lova maw le. Mak thei ngei mai. Sikul tam tak tan Projector neih a harsa pawh a ni thei, mahse Overhead projector erawh a man a to lem lo. Neih tumna a awm lova, a nei te pawhin an hmang tangkai lo thei khawp mai. Kan changkanna hi kan hmang tangkai thiam tawk lo deuh niin ka hre thin.


Hmun thawl hek hawk

           Sikul thenkhat, building chep lutuk kara awm te, naupang line-up na tur kawt zawl tlemte tal pawh nei lo sikul ka hmu fo mai. Engah nge hetiang ang hmun chauh nei sikul hi sorkar hian permission a pek phal tlat thin le, tiin ka suangtuah fo thin. Sikul ah naupangin lehkha a zir ang a, chutih rualin a taksa thanlenna atan pawimawh infiamna lam pawh tlem tal a ti thei tur a ni. Naupang thanglai, awm hle hle thei lo, thaza zek zek te, room chep taka khunga nilenga tawm tir ngawt ngawt hi an khawngaihthlak thin hle. Sikul chuan compound zau leh thawl nuam tak a nei tur a ni a, line-up na tur kawt zawl leh chawlhlawk kara naupang infiamna tur hmun a nei bawk tur a ni. Khawpui lun lai, hmun chep tak, mi inhnuai leh kawmkara luh ket ket ngai sikul a awm thin hi a pawi khawp mai.


Homework ve thung

           Naupangin inah lehkha a zir loh chuan TV en leh computer hmaa thut hi an hna a ni mai thin. Hei hi mi tam tak ngaihdan pawh a ni. Mahse, naupang hi kaihhruai peih leh control that peih chuan TV leh computer ringawt an thutchilh lem lo. Sikulah nilengin classroom ah an thu a, lehkha an zir a, an ziak a, an vawng bawk a, chau takin hahchawlh mamawh ngawih ngawihin in lam panin an haw a. In an thleng nge thleng lo, homework tam em emin a rawn hmuak lehnghal mai thin hi chu, naupang tan chuan lungchhiatthlak tak tur a ni.


           Ka fapa pakhat hian KG-I chauh a la zir a, nitinin homework ziak tur tam tak a rawn nei haw thin.  Mathematics ah "Write 50 - 100 in words" tih leh English ah Cursive Writing phek khat tawp ziak atana a rawn hawn kuau zel mai hi chu naupang tan chuan huphurhawm tak a ni. Puitling tana eng tham ni silo hi naupang tan chuan thil lian tham tak a ni thin si a. A huphurh thei bawk a, ka khawngaih thei thin khawp mai. Hetianga nasataka an zir hian sikul danga zirlaite aiin an advanced zawk a, a tha phian. Mahse, an kum phu lohva advanced learning pek vak vak hi a tulna ka hre lem lo.

           Homework neih thin hi a tha hle a. In lama naupang tihtur nei miah lova an awm tur lak atanga vengtu anih theih bakah, naupangte zirna environment siamtu tha tak a ni thei bawk. Homework hi tlem tal an nei ziah tur a nih laiin, naupang tana huphurhawm tham khawpa tam leh phurrit tling thei tur homework in pek chiam chiam erawh a tha hle thin.


Zir tlem lutuk pawh a tha lo

            Kum phu lova zir tam leh zirna pek advanced lutuk hi a that loh hle rualin zir tlem lutuk erawh a awm ve thei tho mai. Kum chanve lai a liam tawh hnu pawha an zirlaibu chapter 2 emaw vel chauh la zir te pawh hi, thil awm ve thei tho a nia, hetiang lutuka zir muan pui hi a tha lo hle. An zir atana duan tawh anih chuan an zirlaibu chu an zir zo ngei ngei tur a ni. Zirlaibu hi pawl hniam lam atanga inphaman chho zel a ni a, an zir zo lo aniha zir hmaih an nei anih chuan nakinah la thiam kim loh, la hriat ve loh, an la nei dawn a, hei vang hian kum khat chhunga an zir atana duan tawh chu zir zawhpui ngei ngei tur a ni.


Inhrem chungchang

           Naupang an sual a, thil an tisual palh anih chuan an chungah hremna lekkawh nghal mai hi zirtirtu tih tur a ni lo. Zirtirtu hian hriatthiamna te, ngaihnathiamna te a nei tur a ni a. Naupang family background te, harsatna a neih thinte thlengin hriatpui a tum tur a ni. Zrtirtu hi hremna lekkawhtu tur nilovin hriatthiamna sang tak nei chunga zirtirna petu a ni zawk tur a ni. Chutih rualin tisual leh tawh lo turin a hrilh ang. Naupang ninhlei uchuak tak, vawi tam tak warning hnu pawha sim duh chuang lo te, thiante tibuai reng thin naupang te hi, an chungah hremna lekkawh loh theih loh hun a awm thin. Hetiangah hi chuan, naupang tana tha tur ani a, a hunah chuan hremna lek kawh pawh a pawi lem lo thei.


          Sikul naupang an kal tlai palh a, anmahni pawhin an tlai tawh ani tih hriain hlau chung chung leh zak chungin hmanhmawh takin sikul lam panin an kal dawr dawr a, hah avangin an thlan hluam hluam bawk a. Chutah an kal tlai avang ngawta zirtirtu te'n an lo hrem hi thil tullo tak a ni. Naupang fing deuh tan chuan, kal tlai palha hremna tawrh ai chuan, kir leh mai kha a duh zawk maithei. Naupang awm khawm na na na chu pheikhawk tih balh palh te, kekawr lo tih pawt (vaivut kai) palh te pawh a awm thei. Hetiang avanga beng pawta vawi tam tak suk tir ngawt te hi naupang tawrh atan chuan a na deuh thin.


Line-up conduct chungchang

          Kan ram chhunga sikul tam zawk leh English medium sikul ah te hian morning line-up laia an parade auhla hi saptawng ngat a ni thin a. "Attention", "Stand-at-ease" tiin an au thin. Hei hi a a that viauva a globalised viau laiin duh aiin a nationalised lo hle a. Sap sikul pawh nise, Independence Day leh Republic Day ah an tel ve duh thin tho si a. Chuvang chuan Hindi command zelin  drill command thin ni ta se. Hei hi naupangin an hlawkpui zawk ngei ngei ang. Savdhan, Vishram, Aram Se, Piche mur, Dahine mur, Baea mur, Qudam Tal, Tej chal leh Tham tih ang chi te hian command pe thin se. Hetianga zingtin an tih chuan Republic Day parade ah te, Independence Day parade ah te harsatna nei miah lovin naupang te an tel thei zel ang a. Tin, nakinah police hna te, sipai hna tean lo la hmu anih phei chuan an la tangkaipui khawpin a rinawm.


Board exam atana inpuahchah dan tha lo

           Kan ramah zirnain nasatakin hma a sawn a. Sikul tha neihah kan inel a, chu sikul tha tehna chu Board Exam result atangin a ni. Result nei tha sikul apiang sikul tha a ni a. Hetih rual hian result neih that duh luat tukna hian a diklo zawngin min hruai leh tho si. Sikul thenkhat chuan class XI zir mumal lovin class X ah an insawr bing a. Class XI an zir kumah 1st term vel chhung Class IX zirlai an zir a, a bak chu class X course an zirtir daih thung. Class IX an zir kumah Class X course an zir a, pawl an sawn a, a kumlehah Class X zirlai vek an zir. Heti taka class X atana an inpuahchah avang hian result tha tak an nei thin. Hetiang sikul hi ka hria. Sikul neitu in hmingthat a hlawh a, a sikul an bawh a, naupang an ngah a, sum pawh an rut thahnem hle. Mahse, class IX zirlai hi hnawhsaruma reilote atana zir tura siam a ni lova. Hemi kuma an zir te hi nakinah an tan a la tangkai em em dawn ani tih hi an hre lo emaw ni aw....



Zirtirtu hlawh leh Pension benefit

           Sorkar sikula a nghet lova thawk, contract teacher te leh English Medium School a thawktute hi an taima in an thawkrim thin hle a; chutih laia an hlawh tlem lutuk erawh an khawngaihthlak thin hle. MR an bill thei lova, GPF lah an nei hek lo. An hna atanga an chawlh hnuah pawh retirement benefit engmah an nei bawk si lo. An thawh theih hun chhung taima tak leh rim takin hna an thawk a, an retire hnuah "chawmhlawm" nih mai hmabakin an awm leh thin. A va pawi tak em. Employees Provident Fund emaw New Pension Scheme emaw hi zawm tir thin sela chuan, an hmabak thim lutuk pawh hi a kiang ve deuh tur. Zirtirtu te hi, nakina kan ram la enkawltu tur, kan next generation tur, tuna naupang ni mek te uluk taka lo enkawltu te an ni a. Anni hian duhsakna an dawng lo anih pawhin an hnaah thlamuang taka an thawh theihna turin nasatakin hma kan lakpui tur ani dawn lawm ni?


NTSE chungchang ah bik

        National Talent Search Examination hi a pawimawh hle a. Naupang te'n an thiam bikna hmangin scholarship tha tak an dawng thei a, Ph.D. an zir thlengin scholarship tha tak an dawng chhunzawm zel thei. Ph.D. chinah phei chuan scholarship an lak tur hi UGC fellowship zat apiang kha a ni tawp mai. NTSE scholarship dawng phak chin tan, college zir zawmna admission ah harsatna awm lo tura ngaih an ni bawk.

         NTSE exam hi chhawng hnihin a kal a. Mahni State ah theuh an exam a, an inthlifim phawt a, chuta tlingte chu, Exam Centre ruat bikah India ram pum huapa inelna exam an nei thin. He exam hi NCERT buatsaih anih vangin NCERT textbook hi pawimawh hle tura ngaih a ni. Kan MBSE hian CBSE syllabus kan zawm a, mahse a textbook lam pang siamtu te siam, NCERT textbook hi kan hmang leh si lova; hei hian harsatna a siam theih ka ring tlat.


A tawp kharna

          Naupangte hi thang lian tur an ni a, nakina kan ram luaha la enkawltu tur an ni a, uluk taka enkawl an tul khawp mai. Naupangte an lo thanlen nan mamawh thil tam tak a awm. Lehkhabu ringawt hi an mamawh lova, zir ngut ngut ringawt hi an mamawh ber a ni hek lo. Lekha zir tur hrim hrima rawn piang chhuak niawm fahrana hun thawl pawh nei thathum hman lo khawpa lehkha zirtir hi a tul lo. Lehkhabu atanga an thil zir bakah hian zir tur an ngah em em thin. Thiamna hi zan khat thil thua neih thut theih a ni lova, zir nghenga thiam teuh chi pawh a ni hek lo. Thiamna hi zawi zawia intuh a, zawi zawia than hnan a, muangchanga lo par chhuak tur a ni zawk e.

Tuesday, June 7, 2011

Ramsa khawi hi

             Ramsa khawi hi mi tam takin nuam an ti a, a duat pawh an duat narawh e. An eitur te an zawn sak a, an neih ang ang an eitir ve thin. Bawm mawi tak an siam sak a, chumi chhungah chuan an khung thin. Tihian ka ngaihtuah thin a. Mi tute emaw hian kan ram, kan khua, kan in atangin min rubo ta se, ram hla takah, mihring chen ngai miah lohna hmunah min hruai ta se, in chhungah min kalh hnan ta se emaw, ka tlanbo loh nan min thlung ta se. Duat takin min enkawl se, eitur tha tha min pe ta bawk se. Nuam ka ti chuang miah lovang. Ka lung a leng em em ang a, kan ram, kan khua, kan in te, leh ka chhungte ka ngai ngawih ngawih ang a, biak lum-lam tur thian emaw mihring hrim hrim emaw ka mamawh ngawih ngawih ang. Ka lung a lengin ka khua a har ngawih ngawih ang a, lungleng reng rengin ka nitin nun ka hman ka ring. Hetiang tho hi a ni, ramsa te chan hi. Na tuar thei, lungngai thei, lungleng thei, kawppui mamawh a, zalen tak nun mamawhtu ve tho an ni.

            Ramsa te hi duata hmangaih nachang hria kan pung zel a, kan la pung tulh tulh dawn ni te pawhin a lang. Mahse, khawpui lamah a ni deuh zel thung. Ramsa te leh mihringte interaction awm tak takna hmun erawh thingtlang lamah a ni si. Thereng thinga fu mai mai man ching an la awm a, sava bu lak ching kan la tam a, zak miah lova silai pu chunga sapela chhuak te pawh an la tam. Inzirtir hi kan la mamawh hle a ni. Kan naupan laiin miin tuaingawt ke an ulh bung a, hruiin an thlung a, an chaih ka hmu fo thin. Hei zet hi chu aw.... 

           Nungchate hi kan hmangaih a, kan lainat a, kan humhalh duh anih chuan an chenna hmunah ngei ni rawh se. An chenna ramngaw ah, an chite zingah ngei hian an nun a hlim ber a, an zalen ber bawk a, nuam an ti ber bawk ngei ang. Ramsa thenkhat an chenna hmuna zalen taka an awm laiin kan man a, an chenna hmun atangin hmun hla takah kan la bo va. Inti duat takin chaw kan pe a, kan lung a awi ve em em thin. A pain a nu an ngai ang a, a nuin a pa an ngai ang a, a notein a pui an ngai em em thin bawk ang. Lak bo an nih hian, an khua a har ngawih ngawih dawn a ni tih hi kan hre phak miah lo emaw ni chu aw ka ti thin.

            Hman deuhva boral ta, kawlhawk Zika pawh kha, a chenna hmun atanga hla takah a khawsa a, a tlei berna hmun ramhnuaia thingkungte kha a ngai ve thin khawpin ka ring. A khawharna leh a lunglenna erawh a sawi chhuak thiam hauh dawn si lo. Khaw ropui taka khawhar taka chen ai chuan, a chipui, a hmangaihte nena bahra laih pawh a duh zawk fe ka ring. A han hawi kual ang a, in hlir, in hlir hmuh tur a awm a. A minung thian neih chhun chu mihringte chauh an ni dawn si. Khawhar taka thlawh kual mai mai loh chu tihtur dang reng reng a nei lo. A thian leh a chipuite kiangah chuan awm sela, a thiante nen hla tak takah an thlawk thin ang a, van boruak sang takah thlawkin an hram ang a, an duh hunah thingzarah fuin chaw an ei ang. Chung zawng zawng lak atang chuan lak bovin a awm a, khawhar takin a nun a hmang ta anih kha. Khawpui chhungah a thlawk kual a, mite thilpek hrang hrang hmangin a pum a hnawh puar a, mite tana hmuhnawm a ni a, ani tan erawh hmunkhawhar a ni thung. A kawppui tur emaw, a thian tur emaw, ama chipuite kiangah emaw chuan dah ni ta se, a khua a har lo tawp ang le. Mahni chanah ka han indah chhinin ka khawngaih lo thei lo. Engah nge ramngaw ah, reserved areas, Sanctuary ah emaw National Parks ah emaw an chhuah zalen mai loh le. Zika kha an hmangaih tak tak anih chuan ama chipuite kianga dah dan an ngaihtuah ngei ngei turah ka ngai ve tlat.

           Chhungkaw pakhat pawhin vaki an khawi thin a, bawm chhungah an khung a, dithlifarfem hnuaiah, ruahin a theh theih si lohna hmunah an khai thin. Sava dang hram ri a hre thei a, chawngzawng te zalen taka an thlawk te pawh a hmu thin ang. A bawm atangin thingkung a lang thei reng a, han thlawh a, thingzara han pakai vel a chak khawpin ka ring. A thlawh theih nan thla a nei a, mahse atan erawh thlawh ve ngaihna reng reng a awm lo. Lungleng takin a hram thin a, a lunglen zia leh thian a mamawh zia erawh a enkawltu te'n an hre si lo.  

             Hmanni ah pawh, kan thian pakhatin mi savawm khawi a hmuh thu a sawi a. A fin zia te, tumah tihnat a tum loh zia te, an inbulah an tlat tir ve mai thute a sawi a, mahse hruiin an thlung tlat a ni awm e. Eng atan nge chu savawm chu an khawi le? Intihlar nan nge, inlak maksak nan nge, mi neih loh ang neitu nih chak vang nge, hriatthiam a har ka ti. He savawm hian man hial tawka, a dam chhunga a chipuite hmel hmu thei lo tura dahhran hmaka awm a, hruia thlun reng hial tawk tur khawpin eng thil sual fakau nge maw a tih reng reng le??? Ramsa te hian sawi chhuak ve thiam lo mahse, an lung a leng vein an khua a har thei asin maw le.


              Ramsa te hi kan hmangaiha kan lainat takzet anih a, kan humhalh duh anih chuan thir bawm chhungah ni lovin anmahni chenna hmun ramngaw ah, an thian te, an chipuite, an ramsa puite chenna hmunah, zalen taka an hram a, zalen taka chaw an zawn a, an thlawha, an vah vel theihna hmunah ngei humhalh hi a thain a tul khawp mai. 

Thursday, June 2, 2011

June thla

              Post tur a vang em mai, June thla thar lawm nan dak kual vel mai mai teh ang. Tun lai chu ka nunkhua hi thlaler, tuihna awmlohna ang mai a ni, a ro hian ka ro ngawih ngawih mai. Keimah atang hian thu tha leh lak tlak chhuak tur reng reng zu han awm hauh lova maw le. Thu leh hla lama ka ro tluk zetin ka vun pawh a ro, boruak leh thuamhnaw erawh an hnawng churh thung. Thenkhatin 'khawvel a tawp dawn' an ti, a hun an sawn hla leh; thenkhat lahin Nibiru an lo ti thul. Kei ve lah chuan nun bul kan tan ve ek ek dawn chauh a la ni si a. Mihring hi a va lo inan loh theih tak em. Blog update ve hram ka duh si, ziak tur reng reng ka hre si lo, engtin nge maw ka han tih dawn le. Ka thu dawn nge, ka ding dawn nge, ka mu dawn nge, ka inngaihtuah mek....

             "An ti sup sup sia, tih ve loh te chu a..." tia blog ka siam ni atangin ni enge maw zat a lo liam tawh reng mai. Pathian zara han dam hi chuan, ni leh thla te a liam ve zung zung a, sakhmel erawhin that lam a pan thei chuang si lo anih hi. Kan thianpa pakhat thusawi ka hre chhuak fo thin; 'tleirawl chhuak thar an hmel a tha tul tulh a, nupui neih lam hi a hmanhmawh thlak vak loh' a ti. A dik khawp mai, tleirawl an hmel a tha tulh tulh a, an duhawm tulh tulh; ani erawh a upa tulh tulh a, a vuai tulh tuilh thung. Mahni inhriatchian hi thil harsa tak a lo ni. Ni leh thla a liam a, kan vanglai hun tha te'n zawi zawiin mual min liam san mek anih hi. Eng ni lo mah ila, mahni tawka kan vanglai hun ve te kha a ngaihawm thin khawp mai.

             Hun hian min nghah tum miau hek lo, kan lei vir mup mup hian a tum ram lam panin min her pui muai muai mai si a; tunah pawh kumin kum chanve June thla chu kan lo chuang kai leh ta der mai. Kumin chhungin chumi-khami chu ka ti ve ang, tia ka lo suangtuah lawk ve te lah, tih mumal ka lo la nei reng reng hlei nem le. Tum hi chu ka nei ve thin, ka tumte a that thin ang huin a tihhlawhtlin lam erawh ka peihna hian a tlin lo fo thin. Hei vang hi a ni mahna, tun thleng hian hma ka sawn thei reng reng lo nia. Hmasawn chu sawi loh, thiamthainu mawngtawlh iangin a hnungtawlh zawngin hma ka sawn ni hial tein ka hre fo thin.

              Sawi tur ka hre lova, ziak tur reng ka hre hek lo, sak tur ka hre lova, chham tur reng ka nei lo; midang han tihlima fiamthu thianghlim han thawh bawrh bawrh lah ka thiam ve si lo va, ka thu a nawi lutuk hma hian thuai bung vat teh ang. Heti chinte mai hi blog update nan chuan tawk mai teh se.