Zirna kawng chhukchho Part - II

       

             Ka ziak tui laklawh, ka ziak zawm zel dawn. Tihian mahni tuina zawng apiang leh mahni thil lo tawn tawh te hi han ziak phawt ila, nakinah thildang chu a la rawn inkahpup chaw chho ve zel mai ang chu maw. Ka thil lo tawn tawh te hian ka hringnunah hriatzauna min pe a, ka kawng lo zawh tawh te hian tawrhfeina min pe thin. Zo tlangsang zo thlifimin a sawi chet reng thing chu a phiar fip tlat thin ang hian harsatna leh manganna te'n a a chimbuai fo tawh mihring chuan hriatthiamna te, tawrhchhelna te a nei thin an ti. Thuziak hi, a hunlai bik te a awm ve a, a luh fuh tawh chuan ziak tur a tam thin hle a, a buak hian kan baw hawk hawk mai thin; thuziak mood a chen miah loh lai pawha thu tha tak tak ziak thei thin te hi an ngaihsanawm zia ka hrechhuak thin. Ka ziak kawi leh duah hmain ka zirna lamtluang chhuk chho chanchin hi ka'n ziak zawm leh tawh ang e.


Ka college admission lak ve ni kha:


            Matric ka pass khan kum 14 ka la ni a, ka pumrua pawh a la lian lo hle mai. P.U. admission lak a lo hun a, ka track pant pawl ka ha a, puan pheikhawk var ka bun a, T-shirt ka ha a, kan unaupa Taitea'n college thleng min hruai a. Admission form kan fill up a, interview a la ngaih avangin min hawsan ta a. Ka han hawi vel a, hmelhriat an vang ngei mai. An incheina a nalh hlawm si, kei aiin an pumrua a lian thuau mai bawk si a, a zamawm duh kher mai. Min han ko lut ve ta a, thu damg vak min zawt lo. Min chhawnchhaih a ni deuh berin ka hria. Ka la hriat reng chu interview board a thu ve principal Pu Lalrimawia'n Science subject a Mathematics subject lak ka dil ve lohna chhan min zawh tuma "Ka pu, ka chawk peih tawh ngang lo a ni" tia ka chhanna an nuihpui hak anih kha. Khami tuma P.U. a ka subject thlan kha a hnu zel atana a pawimawh tur zia ka ngaihtuah phak lo reng reng. Ka zir chak ber thin chu Astronomical Science a ni. Science subject lak a tul tih chiah ka hria, maths lak ngei ngei a tul tel a ni tih ka hre lo. Hria ila chuan ka la zir tel chiang khawp ang. Career guidance leh fuihna tha dawn tur ka nei ve lo kha a pawi ka ti thin. Khami tuma Maths subject la tel tura min nawr nasat zia ka ngaihtuah let hian ka future atana tha tur an lo va hre tak em. Khatih laia ka lo mawl zia leh khami tuma Maths subject ka lo la ve ta lo kha, a hnua ka inchhir thin zia te kha aw......


Shillong lamtluang zawh lai kha:

             BSc ka zir zawh hnuah MSc zir turin phai lam pan a ngai ta. Aizawl bak ka la pel lova, ka huphurh ang reng khawp mai. Shillong ah kan unaupa a awm ve a. Chu chu zuk zawn chhuah a ngai dawn a ni. Kalpui tur ka nei si lova, ka huphurh tak em. Ka puanthuah ka tel a, ka thingrem pakhat nen, Aizawl pan tur night bus ah ka inhnawh lut ve ta a. Hemi tuma ka zin chhuak tur ka huphurh zia kha aw. Mahse, Pathianin min thlahthlam ngai loh zia a rawn lang ta. Shillong thlenga kal ve tur pakhat (zaithiam Ramdina) a lo awm hlauh mai. Kan kal tumna a inang tih ka hriat a ka lawm zia kha aw. Thu in ka sawi fiah zo lo ang.

             Tluang takin a tuk zingah Aizawl kan thleng a, tlai lam chhuak tur Shillong night bus ticket kan la nghal a. Hemi tum hian kan tluang tehchiam lova. Sonapur bulah leimin in min dang rei khawp mai. Kawngchhak lam ka han en a, chhak lamah chuan sang takah tlang a ding toh lur mai a. Fur ruahtui tam lai a ni bawk a, ral lehlam tlang sang tak tak kar atang te chuan tui a rawn khawh thla var ter tuarh mai a. Thlang lam ka han en a, a hma lawka leimin in a hnawl MST bus leiin a chhilh pilna hmun te a lang chiang hle a. Motor ka intlar nasa hle a, hmalam a pan theih loh a, a tawlh hnun theih hek loh. Kan zawn chiah kan chhak lam atangin lei lo min ta se, kan sepui ruah tuar dawn tih a chiang reng. Thla a muang lo duh khawp mai.

             Tlai dar 2 velah Shillong kan lut tan a. Chhuk an awm neuh neuh vangin kan kal chak thei lo hle a. Jinkieng ah kan chhuk a (hetih lai hian a hmun hming kan la hre lo, kan chhuk mawl ve tawp). Taxi kan phar ding a, Mizo hostel kan zawng ta anih kha. Kan taxi pu ber kher lah khan Mizo hostel awmna a hre lo tlat pek a, Bivar road ah a awm thu kan hrilh. A driver pui te zawt chawp zela rei fe kan tlan hnuah kan thleng ve ta hlawl mai. Chutah zet chuan ka hah a dam ta huai mai.

Rethei bawk, thatchhe bawk:

             Ka tawn ang tawng ve hi midang an tam, an ziak lova, an puang chhuak lova, kan hriatpui lo mai mai ani. Ka thuziak te min chhiar chhuah sak thin avangin ka lawm khawp mai. Zirlai nih lai hian rethei mah ila, kan taimak tlat chuan kan hlawhtling tho thin. Zirlai nih laia rethei bawk, zirna lama thatchhe bawk, a chhia pawh a tha pawh thiante tih ang tih ve zel tum te, huau huau lawm viau te leh TV lama  fashion leh football ena zan rei tak tak thleng meng peih tho si ho tan hian hlawhtlin a har thin. Thatchhiat hi a nuam a, mahse min tichhetu a ni; taihmak hi a peihawm lo va, mahse min chawikang tu a ni si. Thatchhiatna hi zirlai nih lai chuan kan hmelma lian ber zinga pakhat a ni a, hlawhchhamna ruama min hnukluttu a ni. Lehkha thiam thin tak, rilru chak tak pawh hi, a thatchhiat miau chuan anih tur ang a ni phak lo ang; chutihlaiin, mi rilru chak vak lo pawh nise a taihmak miauva, a zira a zir tam na na na chuan a hlawhtling nge nge thin a ni.


Cinema en:

            Cinema hi Mizoramah kan en uar lo ta hle a, a thlawna TV lama en theih reng, manto tak mi zi huai huai kara cinema va en kher kha kan peih ta lo a ni maithei. Tin, kan cinema hall neih ve chhun te kha a tawp thei em em a, zurui leh KS te chantual niawm hiala mawi a ni. Hetiang tehnuai anih vang hian mipangai tan chhungkuaa cinema hall han pan kha a chakawm loh thin hle a ni. Tunah phei chuan cinema hall hmuh tur a tlem hle tawh a ni. Tuna Republic venga College of Teachers Education building dinna hmunah sawn tunhma chuan Mizoram Collegiate Boy's Hostel a awm thin a, chu hostela kan awmlai chuan zanah cinema en turin ke ngata kalin kan chhuak hul hul thin. A zan khatna ah JL cinema hall ah, a zanleh ah Zodin cinema hall ah, a zan thumna ah AR cinema hall ah. A hmuhnawm a chhuah fuh chang phei chuan kan han en nawn ngei thin bawk a. Tih fuh tum chuan zantin deuh thaw kan chhuak thin.

            Shillong ka thlen thlak veleh a rang thei ang berin admission form ka fill up a, admission form submit theih hun chhung hi a rei deuh avangin tihtur ka nei lo, interview an koh hun lo nghah ngawt ngawt mai tur kha a lo ni a. Han haw rih ngawt dawn ta ila, haw nan leh kalleh nan sum thahnem tham tak ka khawh ral leh dawn tih ka hre reng si a. Tihtur nei lovin ka awm rei khawp mai. Tihtur dang awm hek lo, han len luhna mai tur thiante in a awm lova, tlangnel taka han awmna mai tur chhungkhat laina awm hek lo, cinema hall chu ka lenluh ve theihna awm chhun a ni. Cinema Hall hrang hrang kha ka tuam chhuak hneh khawp a. Cinema ka en nin changin Bara bazar second hand zawrhna overbridge ah khan video ka en a, tin, police bazarah khan video show ka en thin bawk. Hunawl hmang tha hi ka inti thei khawp mai. Zan lam show pawh thian te nen kan en ve zeuh zeuh thin bawk.


            Cinema han sawi takah chuan, ticket chuha khasi ho nena thlantla hluama kan innek tulh tulh thin te kha mitthla hian a hmu fo thin. A mantlawm, a chhuat zawlah khasi ho zingah kan thu ve a, a changtupa a chet that chang chuan chang tum thawm a ring tha thei thin khawp mai. Ka cinema enpui ber thin Siama kha khawiah tak tuan ve ta ang maw...... Cinema ticket chuhna ah hian ka sana ka tichhe thak tawh bawk. NEHU campusa ka awm tawh hnu thleng khan cinema en ka bang thei lo, ka dawklak laklawh a, first semester ah phei chuan attendance ah ka tlak phah nghe nghe. Sunday ah Mizo Kohhran Biakin ah ka inkhawm ve zeuh zeuh thin a, Baptist inkhawm hun hi a lo fuh khawp mai. Sermon a zo chiah a, Sunday school kai lovin ka chhuak nal nal a. Chak taka ka kalin Anjalee cinema hall ah show ka en hman chiah chiah. Hei hi chu ka hre bel khawp mai. Show a tawp chiah a, khasi taxi ambassador carah khasi ho zingah chep tawka inhnawhin ka chuang ve a, Mawlai NEHU campus peng thleng cheng nga, chuta tanga NEHU campus gate thleng cheng nga. Hei kher hi chu ka vawngin ka hre bel khawp mai.


Lunglei leh Chawngte inkar kawng:

            Chawngte kawng hi a chhiat thin em avangin a lar ru phian a. A kawng a zim a, a kawng a kawi hle a, thla lai phei chuan a khu luai luai thin. Fur lai chuan a diak kawi pur thin a, a nal hle bawk thin. Bus service a awm ngai lova, buhfai phur jeep leh one trone bak a tlan meuh thin lo. Zingah Lungsen bus ah ka inhnawh thla ve tawp a, Rotlang (tunah chuan Chhumkhum tih a ni ta) ah ka chhuk a, chaw ka ei a, chaw eikhamah chuan motor chuanna remchang zawn char char a ngai tawh thin. Chhumkhum atang hian Chawngte hi Km 53 a la ni a, motor chan chhuah loh palh a hlauhawm thei ania aw..... Load thiar hmuh remchan loh tum chuan nisa lutuk laka inven nan puanin ka lu ka tuam sauh sauh a, ka "ruksai" ka ak a, chemte ka pai a, tiang ka keng a, ke in ka kal tauh tauh thin. Chhun nisensa hnuaia mahni chauhva ram reh taka kea kal tauh tauh chu a khawharthlak duh thin hle. Khawhar te, lunglen te, hah te, khaw karkawnga mahni chauhva mahni khaw lam pana kea kal tauh tauh ngai thinte hi ka tan chuan Zirna ina a ken tel an ni tlat si. Zirna kawng hi a va lo chhuk-chhovin a va lo hahthlak thin tak em.


Lawng kar:

            Chawngte khaw lai takah lui pahnih a infin a, chu lui chu kal kai tur chuan lawngah chuan a ngai thin. Inrinni tuk hi chuan mi veivak an tam thin avangin lawng khalhtu te pawh an hlawk thin hle a. Vawi khat chu class VIII ka zir kumin weekend sikul chawlh laia pawisa lak luh ve dan tur ka ngaihtuah nasa mai a. Ka rilruah lawng kar a lang tlat mai. Tuihleuh leh lawngkar hi ka pumrua phu lovin ka thiam hle a. Lawng ka hawh a, inrinni ah ka kar ve ta anih chu. Ka lawngkar laiah tumah an chuang tha duh lo reng reng. Hemi ni hian ka hlawh tlem asin aw...... lawng hawh man ka pek bak chu tlem tak a ni. A hnua ka hriat leh danin ka lawng kar lai kha a lawng chu a tha hle na a, a kartu ber keimah kha ka tet tlat avangin tu vak mah an lo chuang tha ngam lo kha a lo nia.

             Ka thianpa Ruata nen lawng kar hi nuam kan ti thin hle a, mi lawng kar laiah te hian kan chuang ve a, kan karpui ve chiam thin. Lawng kar tur remchang kan hmuh fuh chuan kan hlim thei thin hle a. Miin bungraw phurna atana an hman thin lawngleng an thlun te chu kan phelh a, kan duhtawkin kan kar a, kan hlim em em thin. Duhtawka kan kar zawh hnuah vaukamah kan nawr kai a, kan kalsan mai thin a. Naupang nawr kai mai mai chu a ngheh zawh loh chang a awm ani mahna, luimawng lam atanga lawng bo an rawn nawr chhoh hi a awm zauh zauh thin. Kan rubo lo va, kan dah let leh thlap, kan nawr kai kha a lo nghet ve tawk lo mai chauh a ni zawk.

             Tuk khat chu lawng kara intawllenna tur a van thin em avangin chempui nen kan thawk chhuak a. Kan lawng hmuh chhun chu chain an lo thlung a, an kalh bur mai bawk si a. Tih ngaihna awm hek lo, chain hmanga a inthlunna lai, an reh kuak chu sah hawn tumin lawng chu kan sat tiah tiah mai. Kan sat pawh tep tihin chakma pakhat a lo kal a, min lo hau. A neitu te hmuh hmaa kalbo turin min hrilh zui. Kan haw nghal nal nal mai. Lawng kar zet kha chu a lo nuam a ni.

Kumthar chibai:

              Mi te'n kumhlui thlah tura a nasa thei ang bera an inpuahchah lai hian kei ve chuan zirna kawng chhuk chho bawk ka la buaipui leh ta anih hi. A urhsun thei ang bera kumhlui kan thlah thin e, a nasa thei ang bera kumthar kan lawm te hi puithuna thil pakhat maiah ka lo ngai thin a. Engpawhnise, ka thian duhtak, ka blog mi hlut saka ka thuziak min chhiar sak thintu te u, in va hlu tak em. He kumhlui ral mai tur hian in buaina te, vanduaina in tawh thin te, in harsatna te, in lungngaihna te, in hrisellohna zawng zawng te kha chatuan atan liampui vek se la, Kumthar lo thleng tur hian in tan damna te, hriselna te, hlimna te, lungawina te, vanneihna te, hausakna te leh hmangaihna te lo thlen sak mawlh che u rawh se. Kumthar chibai mawlh mawlh u le.

Krismas kan thleng leh ta...

              Kum dang aiin kumin krismas hi a vawt dawn tlatin ka hria, timur ah a man a, ruh a seh a, a hikin a hik thei alawm le. Kan 'sorkar thar chak tak' hian khaw vawt lamah tan a la a nih ka ring hial. Pathian zarah kan dam a, eng tin tin emaw kan ti nek nek a, Lal pian hun champha lawmawm tak chu kan lo chuangkai leh ta reng mai. Ringlotu te tan chuan season festival pakhat ang lek ni mahse, keini ringtu te tan chuan hun hlimawm ber leh thlakhlelhawm ber a ni. Khawi hmunah pawh awmin khawii ramah pawh cheng sela, kan hunpui ber krismas a lo thlen meuh hi chuan Lal pian hun champha lawm turin Zoram an pan vang vang thin.Hei hian Zofa te tana krismas a hlut bik zia a tarlang chiang hle awm e. Hmmm....krismas la hnai tual tual a, chhangchhepa tan thlunglu a hai tual tual anih ber mai hi maw.


Engah nge krismas hi kan ngaihhlut em em:

            Zofa te thinlungah chuan krismas hun hi hun ropui leh kan nghahhlelh ber pakhat a ni. A hun leh a ni a lo thlen hma chawlhkar tam takatang tawhin urlawk a ni a. Milian ber atanga mirethei ber thlengin kan lo urlawk nasa em em thin. Kan pi leh pu te khan krismas hi an lo ngai pawimawh em em a, he hun atan hian nasataka lo inpuahchah lawkin mahni theih tawk tawkin tan an lo la ve thin. Krismas hunpui laia sa ei tur neih loh hlauvin ran an vulh a, thang an kam a, sa an chang bawk a. An thuamhnaw neih that apiang he huna hak theih tur hian an sufai a, an puan thulkhung thlengin an phawrh chhuak thin. An neih chhun chun pawh ui phal lovin fate thuamhnaw lei nan an seng ral a, krismas ruai theh theih anih ngeina turin sum an tuak hram hram thin. Mahni inbul an hnawk an thianfai a, hnim an thlo fai vek a. Mahni in an tifai bawk. Hetiang tak hian krismas atan an theih ang ang in an lo inpuahchah ve thin a ni. Mirethei pawhin thil thar nei lo mahse, berampu te'n chibai tal an buk ang khan Lal lo piang tur chu phur takin an hmuak a; khawchhak mifing te'n an thil neih ro hlu ber ber pawh Lal chibai bukna atana an ui lo ang mai khan a thei chhungkua pawhin an neih rosum an ui lo. Mahni neih ang ang nen Chhandamtu lo pianga chu an lo hmuak thin anih kha. Hei hi kan thisenah tuhin a awm tawh a, kan than hnan tlat tawh a nih hi. Mahni theih ang tawk tawka Christmas hun atana lo inpuahchah lawk hi thil tha tak a ni a, tu leh fa thleng pawha chin chhunzawm zel atana tha a ni.


Krismas bazar:

            Krismas laiin bazar a lun thei hle a. Mak tih tham khawpa tam mipui kan inhnawh tulh tulh thin anih hi. Mipui chhiar sen loh tei nuai nuai te chuan krismas hun atan eng enge maw an lei a, an duh zawng leh mamawh te zxawngin mahni buai buaiin an phu nuai nuai ani ber mai. Khawpuia cheng te hian a hmalamin an mamawh te lo inlei lawk ta se, thawmhnaw te pawh hi lo thui tir vek ta se, mipui tam lutuk hi chu a ziaawm deuh tur. Krismas thlen dawn hnaih ni 19 atanga ni 22 inkar velah hi chuan thingtlang lam atanga lokal, hmanhmawh taka fa te thawmhnaw tur zawng tu te hi kian ve ta ang ila, bazar tawt lutuk hi a ziaawm phah ka ring khawp mai. Krismas bazar hunlai hi thingtlang lam ami te tan chuan an hun neih that ber ani a, buh an seng zo tawh a, ram lam hna thawh a ngaih loh hunhlai tak a ni.Thingtlang lam nu leh pa te, an fa te nen bungbawr taka inkaiin an lokal ve a, thuamhnaw pawh en tha hleithei lovin an innek kat ang dawr dawr a. Hetiang ang anih chhoh zel dawn chuan leh, mihring kan pung tulh tulh si a, hmalam hunah chuan khua a va var lo dawn tak em.


Nu leh pa tana lungngaih hapta:

            Christmas hun hi hlim taka hman duh lo tunge awm ta ang le? Lal lo piang hmuak tur hian mahni neih zawng zawng pawh sen ral ui lotu vek kan ni ani lawm ni? Mahse nu leh pa tam tak hi chu an rilru a hah lawk thin a ni. Thenkhat tan chuan naupang thawmhnaw lei sak ringawt pawh huphurhawm tham a ni ta. Thuamhnaw man a to ta lutuk te, fashion lama kan kal nasa ta lutuk te hi a pawi a ni. Thuamhnaw a thar anih hrim hrim chuan lungawi ta mai lovin, thawmhnaw manto ber ber kher inbel an lo duh ta a, "a thing, a tunlai lo, a man a tlawm em mai," tih ang chi tawngkam te hian chhungkaw budget a tibuai pha tlat thin. Bazara pheikhawk an zawrh lei duh si lovin darthlalang bawm chhunga uluk taka rem, pheikhawk manto taka lei thin kan ni si a. Mahni thawh chhuah mil tawk lek lek hian inchei thin ta ila chuan ava hahdam thlak dawn tak em. Krismas dawna nu leh pa rilru tihahtu pawh hi naupang thawmhnaw manto ta lutuk te hi a ni pakhat thin awm e. Thawmhnaw manto inlei theih siak lam te, mobile manto pui pui lei thei nih te, electronics bungrua atana mahni thawh chhuah aia tam hmangral thei nih te, thawmhnaw chhuak thar apiang inbel thei nih te, television lama kan hmuh thin celebrities hovin hlawh neia an hak thin thawmhnaw ang man to tak taka lei thei nih te hi ropuina ah kan ngai tlat hi a pawi khawp mai. Hei hian changkanna dik lo vah min hruai lut a, ei leh in tur tha leina ai aiin thawmhnaw manto ber ber kan inbel a, khawlaiah changkan hmel fe fe in kan leng zuai zuai thin. Thawmhnaw manto pui pui lei kan chin avang hian chhungkaw khawsak rel a buai a, krismas dawnah phei chuan chhungkaw nu leh pa lu tihaitu ber a ni thin.

            Ruihhlo ti thin leh zu in thin nu leh pa tan lah lungngaihna bawk; an fa te'n he krismas hunah hian dan sen rual lohva tam ruih tur an hmu leh ngei ang a. An sahawk nasat luat vangin an rui chhum leh hmawk hmawk dawn si. Krista zuitu te'n he hun lawmawm takah hian Lalpa faka zaia an lam mup mup laiin, nu leh pa tam tak chu, krismas lo thleng tur huphurhin an thaw kawk kawk thin. Krismas hmuah dan te hi a lo inang lo hlawm thin mang e.


Thingtlangpa leh krismas:

            Thingtlangpa chuan krismas hunah pawisa a mamawh tam dawn ani tih inhria in kum tawp dawnah nasatakin hna a thawk chiam a, thing a tan a, meihawl a rawh a, lung a chher a, a buh thar chhuah te a hralh then bawk a. Kumtluana a thawh chhuah sa, a kum lehaan buhthar te an hralh then phah a, nasa taka a inhlawhfakna te, a hlawma pawisa a hmuh ve chhun chhun te naupang thawmhnaw thar lei nan hmang zo vek thin. Kum thar huna naupang sikul admission fee tur , lehkhabu thar leina tur, uniform thar leina tur thlengin an zuah hleithei thin lo. Nu leh pa tam tak tan chuan krismas hi a huphurhawm reng bawk a ni. Kumtir te atangin nitina a inhlawhfakna te, huanthlai a hralhna atang tein, tlem tlemin pawisa lo khawl ve hlek hlek se. A thawhchhuah atanga hmun sawma thena hmun khat Pathian tana a dahhran hnu ah, hmun khat dang chu kum tawpa naupang thawmhnaw thar lei nan dah hrang zel ta se. An thawh chhuah a tlem tumin an dah hrang tlem deuh ang a, an thawh chhuah a tam tumin an dash hrang tam deuh mai ang. Vawikhata a dah hran hi a tam ka ring lo. Mahse, vawi 12 lai a dah hnu chuan pawisa engemaw zat chu a lo tling khawm ve tawh ang a, chu pawisa tlingkhawm hmang chuan krismas thawmhnaw thar an lei tawh mai dawn a ni. Hetiang anga kumtirte atanga plan mumal tak lo neih lawk sa thlap ang hi hrilh pawh ni ila, thenkhat chuan an huphurh ang a,  a enga maha hmain min hnial leh tawng tawng ang a, an peih leh chuang tawp lovang. Han ti chhin se a that zia an hriat mai ka ring.

            Krismas lo hmuak tur hian thinlung kawngka hawn a tul em em a, kan hmuah ber Isua Krista hi welcome leh si lovin a phawvuakah kan lo phur ve em em ringawt thei. Thlarau pawlna changa mite'n Pathian faka zan khaw tairek thleng thlenga an men laiin, a behbawmah lo phur ve em em in a pawngsen tlaivar ve ngawt theih bawk. Thlarau lam inpuahchah a tul tluk zetin tisa lama lo inpuahchah hi a tul a, sum pawh nasa taka insen huam a tul thin. He krismas chhung hian insen loh pawh tum ila, keimahni ah a beh tlat tawh avangin kan inseng ral dawn tho tho. Chuvangin kei anga rethei, side income nei ve lo, eiruk ve tur awm bawk si lo, mahni ei khawp chiah chiah thawk chhuak tan hi chuan sum lamah awmze nei taka lo inpuahchah lawk hi a tul takzet a ni.


            Ka thuziak min chhiar sak thintu ka thian tha tak tak te u, Krismas Chibai vek ule. Dam leh hlim tlang takin, chhungkuain krismas hmang theuh ang che u; ram hran khawhrana awm avanga chhungkuaa in hmang thei lo anih pawhin, in awmna hmunah hlim takin krismas in lo hmang dawn u nia. He krismas lawmawm takah ah hian tisa leh thlarau lamah hlawkna nasa tak in chan theuh theih nan ka duhsakna sang ber ka hlan a che u.

          

Krismas ka lo hman ve thin dan kha

                Kan naupan lai chuan krismas lo thleng tur hi kan ur lawk nasa thei ngei mai. Thawmhnaw thar kan nei leh ang a, silai lem thar kan nei leh ang a, biakinah kan inkhawm anga, kan zaikhawm leh mup mup ang a, chutah ruai kan theh ang. Sikul kal a ngai tawh lovang a, homework tih a ngai tawh lovang, uniform hak tup reng a ngai lovang a, exam a ngai tawh bawk hek lovang. Hengte kan hisap lawk chuan krismas hi lo thleng thuai thuai se kan ti thin. Kan thian pakhat phei chuan “Krismas hi nitin in ni thei se la a nuam awm,” tiin duhthu tenau a sam thin. A ni reng asin, keini thingtlang atanga rawn chawr chhuak tan chuan krismas hi a hlu vet vet thin a nia.

                 Kan vangkhua kha luipui kam ruam rai inpharh nuam zeta awm a ni a, thal lai erawh chuan khua a lum thei hle thung.  Lum eng ang mahse, ka pian ka seilenna khua a ni a. Hlate khuaah pawh awm ila ka ngaih ber leh thlen hlan ka nghahhlelh ber khua a ni fo thin. Furah thosi leh vaihmite in kan thisen min dawt sak tumin min vir hut hut a, a lum uap churh bawk. Malaria a tam em em a. Kan khua ah malaria la vei hlek lo chu tlemte kan ni awm e. Khawthlang lamah uiphum tlangdung, khawchhak lam atangin khawthlang lam thlengin a ding tluan khup a. Ni chhuahna dal turin Hmunlai tlang a ding bawk a. Hmarlam ah Ngiau tlang, Rualalung tlang leh Lungrang tlang ten min hual bawk a. Kan khawlai tak ah lui pahnih Chawngte lui leh Tuichawng lui a in luan fin a. Fur tuilen lai chuan a in finna lai hi a hmuh nawm thei phian thin. Krismas lai hi chuan khua a lum lemlo bawk a, tuicheng lovin luikam vela tlai len mai mai kan uar thin hle bawk. 

            Thingtlangah chuan nu leh pa ten kum tluan in rim takin hna an thawk a, nileng in ram ah lo lam hna thawkin an tul a. Chhungkaw ei tur buh leh thlai zawng an nei ve thin. Pawisa fai erawh chu a harsa takzet a ni. Inhlawhfakna tur a awm zen zen lova, thlai thar lah a thar tam meuh chuan a man a lo tla hniam zel si. Chu pawh mahni khua ah chuan hralh ngaihna a awm der lova, khawpui lamah riaka kalpui a ngai thin. Kumtluana an thawh rah chu tlawmte in an hralh a, an lawm ve em em thin. Chung an pawisa hmuh ang ang te chu hmang phal lovin fate krismas thawmhnaw lei nan an hmang ve thin. Hmeichhe naupangin kawrfual mawi, bakilh, sam tawnna leh pheikhawk nen an duh a, naute lem leh inawm tleina dang nen. Mipa naupang lahin kawr mawi, kekawr mawi, pheikhawk mawi, silai lem, motor lem nen. Nu leh pa tan chuan ava luhai thlak dawn em. Ren takin an pawisa neih ang ang te an hmang a, an fate tan an lei kim theih hlauh chuan an lawm thei hle. Chutih laiin hmeithai te, chhungkuaa pa ber hna hram thawk thei lo te tan erawh chuan krismas hi ava han huphurhawm dawn tak em. Khawi a mi pawisa tehlul in nge an fate thawmhnaw thar an leisak ve tak ang le? An kham khawp thar chhuah pawh huphurhawm tham a ni si. Naupang thawmhnaw lei sak chu sawi loh an tan krismas thawhlawm thawh pawh a harsa si. Puitu an nei lo. Mahse an Pa van ami chuan a theih nghilh ngai lova, a rukin a chen chilh reng thin. Engmah neih nei lo mahse Pathian an fak a, mi zawng zawng nalh taka an inchei niah kawrmawi nei lo mahse an tan Lal Isua a piang vet ho a ni tih an hai lo va, krismas hlim takin an hmang ral ve thin. Sumdawng te u, he krismas ah hian sum a lo lut tam thin a, ka lawmpui a che u. Mi rethei leh harsa tak tak ten an dawr che u chuan neih thing lung khawng a ti ve hram hram an nih kha theih nghilh suh u la, mi dang aia tlawmin pe thin teh u. Kumin krismas ah na na na chuan in thawmhnaw zawrh te kha,  mirethei zawkte tan han ti tlawm ve chhin ula, in Pa van ami ava lawm dawn tak em.

            Krismas chu a lo thleng ta a. Bethlehema a pian zan, keinin urlawk zan kan ti mai a, ah chuan chhung tin a thei thei kan inkhawm a. Thuhriltu thusawi pawh a dang ta ruih mai. Mitthlain Bethlehem dai leh ran chaw pekna thleng kan hmu uar uar a. Thilpek pek tur nei ve lo berampute ang in Lalthar lo piang chu chibai bukin hlim takin kan zai thin. Inkhawm ban ah ‘chow kan leh ar kan’ tih te a lang lova, hemi zana in atan tia zu lo lei khawl sa teuh phei chu rilruah a lang lo hrim hrim. Nula leh tlangval pawh zaikhawmna lam pan in an kal suau suau va. Van Lal Fapa lo pianni ah hian khawi maw laia lo in terek hrana sual rawng bawl nan hman an tum lo hrim hrim. A dik a ni. Sual duh tan paw sual rawng bawlna tur hun dang a tam lutuk. Hemi zan kher khera chet sual kan tum hi zawng a dik lo hul hual a ni. He krismas, tenawm taka kan hman hian Lal Isua kan ti lawm ang nge kan ti lungngai ang aw? Mifing pathumte chuan Lal lo piang tur hre lawkin ram hla tak atanga lo kal in, Lal Isua chibai an buk a, an thil neih hlu ber ber te an pe a sin. Krismas hi nuam tawla a chena chen chi a ni lo. Nuam vawr tawp nia i hriat pawh kha chenin, zu leh sa nen pawh chen chiam mah la, party throw in nula nen lam mup mup pawh nila, hlimna tak tak i chhar chhuak chuang lovang. I chet nasat poh leh i inchhirna a nasa mai a ni law'ng maw? Krismas hun hi a hranpa ngata hlimna zawnga intihhlim chawp tumna hun tur a ni lova, ka chawimawia kan fak Lal Isua hi, kan thinlung kawngka kan hawnsaka keimahni ah kan chentir anih phawt chuan hlimna vawrtawp, thua sawi fiah thiam theih loh khawpa hlimna ril leh thuk chu kan chang ngei ngei ang.


 Krismas chhang den:

             Krismas hma ni chiah hian zing karah nula leh tlangval te'n zan lama kawnglawng an chiah chu an deng a. Sum pakhatah tlangval pahnih te, pathum te an inruan thin a. Sum kha a tam tham thin bawk a, ngaihnawm khawpin a ri thum dup dup thin. An den chip hmasak apiang kha nula hovin an khawn khawm a, thenkhatin chhihri hmangin an hri fai a, thenkhat in thlangra hmangin an dip zaih zaih thin bawk. Chu'ng nula leh tlangval chhangdeng inrawn tlut tlut ho karah chuan bar ruk tur zawngin kan lo phi ve chung thin anih kha le.


Krismas tuk chu le:

            Krismas tuk hi chuan arsa kan hmeh ziah a. Chaw ei a tui duh kher mai. Chaw ei kham ah kan insil fai thuai thuai a; thlasik te a ni a, khua a vawt thin bawk a, insil chhung a rei lo duh kher mai. Huh kim lo lai a mual mual kha a tam thin khawp mai. Chutah le kawr mawi lehkekawr mawi ka ha a, kawnghren thar ka hreng bawk a. Mawza thar leh pheikhawk thar ka han bun leh a, a thar hian kan thar ta vuk mai. Biak in dar a lo ri a, mitin mahni neih ang anga tha, fai leh nalhin an rawn inchei chhuak a. Khaw khata a mirethei ber pawhin mahni neih ang tawk tawk nena incheiin hemi ni bik atana hak tur an kawr thar te, an kawr thulkhung te an rawn ha chhuak a. Kum khat chhunga kan nalh ni ber theuh a niin ka hria. Krismas a ni miau alawm, kan nalh ang chu. Kristian tan hei baka hunpui a awm thei chuang hleinem. Inkhawm ban veleh zaikhawmna lam kan pan theuh va. Hemi ni hian chhang ruai nen puar takin kan ei in kan in mup mup thin. Lungranga kan awm lai kha chuan chhang ruai theh nan mau kan hmang thin a. Mauthei ah thingpui an thli a, zochhang chhum leh kurtai nen nula leh tlangval te'n an sem thin a. Puar el euhvin kan ei thin.


            Naupang ho chuan silai lem kan nei deuh vek thin a; a hausa deuhvin an nei manto deuhva, a rethei deuhvin kan nei man tlawm mai thin. A kah rik rin zawng chu a inang vek tho. Tin, tunlai angin midangte tina thei tur ang chi silaimu kap chhuak thei chi hi a awm ve lo hrim hrim. Kan inhmu khawm a, kan puak thuai thuai reng mai. Kan chak ber chu thian te nana indo lem a ni. Chawhnu lamah chuan dai lam kan pan khawm a. Pawl leh pawl  insiamin indo lem kan tan chu a ni deuh nghal mai. Hnim hnuaiah kan bibo dial a. A tu emaw berin “Bihruk dar” tiin a auva, chutah lehlam atangin “Inveh dar” tiin a lo chhawn a, chu chu kei nin “Inkah dar” tiin kan lo chhawn ve a. Chu tah zet chuan indo kan tan ta thin. Kan inzawng, kan inveh, thiante hmuh kan tum. Thian te'n min hmu palh ang tih kan hlau si. Thawmhnaw thar te zawng kan hre chang tawh lo. Tlangsam leh japan hlo pik hnuai ah kan vak lut a, kankan bawh eng nasa thei a nia. bawk phek a. In kaphlum tur chuan thaw chauh ni lo, mita hmuh ngei a ngai a. A kap hmasa sa an chak a ni mai. Tlangsam buk te chu kan bawh eng duai duai a, a hnuai vawk kawng tum bel takah te chuan kan bawkvak hun hun thin.

            Tlai ni nemah  nula leh tlangval rual an leng suau suau va. Kum khatah krismas vawikhat chauh a awm tih hria in nuam ti tak leh engthawl takin huhovin an leng a. Tumah thil sual tih tum an awm chuang lo. Tlai nitla tur thlirin an thu a, krismas hla sa in an zaiho va. Bike hnunga nula kekawr tawt lutuk ha phur chunga ramhuai speed dik tak maia han lim pur pur a, hmun fal lama eng eng emaw tih tum ve mai awm hmel an pu lo. Lal pianni champha hi ‘ni thianghlim’ anih zia an hre chiang a, awmkhawloh na hun atan an phal lova. Thianghlim takin ni an hmang ral a, ui tak chung in chu ni thianghlim, tlai nit la tur in kawla a liam pui mek chu an thlir liam vawng vawng thin.


Krismas ruaitheh ni:

A tuk leh chu ruai theh ni a ni a, naupang in kan hai ngai lo. Zingah kan thova, Fatu hovin bawng an chek thlu lai te, vawk an tuk thlu lai te hmuh loh kan hlau thin hle. Vawk anih chuan a beng leh a mei fatu ho kan dil a, kan rawh thin a. A hmin leh hmin loh pawh ka hre ta lo ve. Kan ei liam mai mai a, a tui em em pawh ka hre lo. Ei ve hrim hrim kha a nuam a ni mai. A phing erawh kan hampuar a kan hlim pui phian thin. Keini mipa naupang ho chu ruaitheh ni hi chuan kan inkhawm lo deuh zel a. Inkhawm ai chuan thiante nena ruai thehna tur changel hnah lak kha a nuam fe zawk tlat a ni. Kha tih lai khan mipa naupang chuan thinga siam motor lem kan nei theuhva. Motor lem lian deuh hlek panga vel kha ramhnuai lamah kan nawr chhova, motor neitu tih loh zawng khan kan innawr chhawk thin. Kan innghak khawm a, tichuan changel hnah sat in changel hung awmna kan pan sang sang thin. Kan hnah lak te chu a sei hlawm thin avang leh inah pawh an lo tan thin tho avangin a laiah kan tan a, kan motor lem ah chuan a tam thei ang berin kan rem ta a, a vum hian a vum thur a, chu chu a tlak mai loh nan kan phuar tha leh a. Kan duhtawk kan ngah hnu hian kan haw nghal mai lo. Haw ringawt ila, ruaitheh nan a la hma lutuk. Aidu kan sat teuhva,  tan chhumin hmawlhte in kan kilh zawm a, silai lem kan siam a, a ahna kan siam a, intithei takin kan ak haw tah tah thin.  A then in hnahthel chilh khawm hmangin lukhum an siam a. A siam thiam ve lo te’n kan thlir a, min siam sak ve turin kan tlawn thin. Sana bun tumah awmlo mah ila ni her dan atangin hawn hun chu kan hai bik lo. Hawn lam hi chu a nuam thei khawp mai a. Motor lem neitu khan intineitu takin a khalh a, a bak zawng chuan a khu hip tawk turin kan umzui ta thin a ni.
 

Kan nghahhlelh ber tlai lam a lo ni ta. 'Ruaitheh a hun ta e' tihna niawm takin dar a ri vu vu a. Kan hmarhcha rawt kan fun tha sawk sawk a, zaikhawmna  lam kan pan ding nghal  sap sap a, zaikhawmna in tual zawl char laiah naupang kan zi luih luih thin. Chutih laiin sa khu in a ur phak tawk ah lengkhawm ho an zai tluk tluk a, ruai a hnai tial tial, an zai tui tulh tulh mai. "Aw van Angel ho zai ri te chuan, Bethlehem dai a nghawr vel e..." tiin an zai nghawr dup dup mai a. Fatu hovin naupang eitur an siam hmasa a, changel hnah chungah chaw an dah kual a, a lai takah bawngsa an chhung khu luih a. Chaw chungah sa tui an leih dan dan a. A bak tihtur chu tu’n kan hai tawh lo. "Helam ah chaw", "Helamah sa", "A tui chawm kan duh a nia",  "Chi, hmarcha," .....a rikin kan ri nuai nuai mai. Fatu ho lahin hneh taka min vilin phur takin an vei suau suau reng bawk. Hmmmm....savun a keh thei hleinem. Kum khat chhungin sa ei hun a tam si lova, ren map lova duhtawka lim theihna hun phei kha chu a tam lo leh zual. Bawng pachal thau tak, a kg-a lei nilo, a pum ngeia talh, ruai atana hman chu a tui dangdai bik riau asin. Vawksa angin a mawm ve hmuar lova, a thau ei duhloh paih a tam ve lo va, a sa leh a tui hi a hang tui em em bawk. Chutiang chuan puar el euhva eiin krismas ruai tuihnai tak chu milian atanga mite ber thlengin, a hausa, a rethei sawi lovin, chawhlui khatah chaw kan kil za a, hlim leh lungrual takin krismas ruai chu kan theh ta mup mup mai a ni.

Lung ti lengtu Lal pian champha:

Khang hun hlimawm tak tak te khan mual min liam san ta. Krismas hlim taka kan hman ho pui thin ka thian duh tak te pawh kha tunah chuan an kim tawh lo; a then chuan khawvel chhuahsanin famdairial min chansan tawh a, a then lah tuan tul vangin tlang hrang hrangah kan pem darh tawh bawk a, a then lahin chhungkua dinin nupui-fanaute nen an hnawk ve niaih tawh bawk. Khawi ilo chhuah vahnaa intawn chang ni te hian kan nunhlui ngaihawm tak tak te kha sawiin kan titi tui ber ber a ni thin. Nunhlui ngaihawm tak te kha au kir thei tawh lo mah ila, mitthla ah an cham reng thin. Tuna krismas kan hman dan hi a hlimawm lo ve ka ti lo va, hmana kan hman dan te kha a ngaihawm thin a ni ber mai. Tunlaiah chuan tu vak mahin changel hnah chungah ruai an theh duh tawh lova, thleng leh no nen, kan eitur kan duhtawk kan la a, kan kal hrang nalh nalh tawh thin. Thenkhat phei chuan disposable plate leh no te hial an hmang bawk a. Heng disposable plate leh no thenkhat te hi non-biodegradable materials te an nih thin avangin, changkang lo hle pawh nise ruai theh nana hnah hman te, chhangruai theh nia thingpui semna atana mauthei hman te kha, a eco-friendly zawk daih a lo ni reng mai. "A thing tawh em mai" kan tih te pawh hian thatna lai riau a lo nei ve zel chu anih hi. Ziak tur a tam, ka chet chhiatna te, ka chet thatna te ziak ta ila a sei lutuk dawn si, kei a ziaktu ber lah hian ka ziak  peih tawh ngang bawk si lo, ziak duhtawk mai teh ang.

             

Naupang inawmlemna

               A hminga pa han niha fapa han neih ve meuh chuan ka tlangval lai ang ngawt kha a lo ni ta lo tawp mai. Fa te'n duhzawng an lo ngah a, neihin a tlin vek loh vangin an ngen leh itzawng apiang lei sak thei ka ni si lo. Duh pawh ni ila lei sak vek theih ni hek lo le, an inawm tlei vena tur thil enge maw a siama siam sak ve a tul tlat thin. Han len chhuah nikhuaa "A pa, saw tiang saw ka thiante paw'n an nei asin, min la lei sak ve rawh aw," tia an han ngen chang hi chuan, duh duh lei sak thei dinhmuna din ka chak thin. Naupang lah hian ka phu lohvin min lo ngai ropui a, an duh zawng apiang lei sak thei emaw min ti tlat thin hi, fa te tana Pa kan ropui ve na pakhat a ni maiah ka ngai. Naupang hian mamawh an nei a, awh zawng an nei bawk. Thiante neih ang neih ve chak tlatna hiu naupang zia a lo ni. An inawm tlei ve na tur thil te hi chu, an itzawng a ni thei thova, mahse an mamawh ve tlatin ka hre thin. A changin motor lem an ti, a chang leh tri-cycle an ti, pipu an ti, tawlhpahrit an ti, ball an ti, puzzle rem chi te kha ka va han lei zing tak em. Mizo Kids monthly magazine kha an tleipui em em a, lei tur a awm ta lo kha ka fa te hian an ui khawp mai.

A siama siam ngei:

            Tunlaiah toys chi hrang hrang lei mai tur a tam tawh a, nu leh pa tan a samkhai hle. Pawisa a awm anih phawt chuan a lei tur lam kha chu a awm ve mai zel. An inawmlemna, an khalha an tleipui tur tam tak hi chu a siama siam sak ve theih mai a awm nual a. Company in uluk taka a siamsa, dak nalh thlarh ang te hi chu tluk phak ve lo mahse, a siama siam ngei chu naupang pawhin nuam an ti a, activity an neih ve kha an hlimpui em em thin. Siamsak dawn te hian an phur em em thin a, chu chu a hlut ve na pakhat a ni bawkin ka hria. Pipu  (swing) pawh plastic atanga siam ka leisak a, chu ai chuan a pute inhnuaia pipu suih chawpa uai nuam an ti zawk tlat zel.

               Tuk khat chu ka fapa in mi lehkhachaih chaih lai a hmu a, a it ve ta tlat mai le. Siam ve a ngen ta tlut tlut mai. Vanneihthlak takin lehkhachaih siam ber kher chu harsa ka lo tih loh thin tak a ni a. Paper kan lei a, kan siam zung zung a, a chaih thlawk ve ta mai. Hemi tum hian amah aiin ka hlim zawk hial maithei.

               Vawikhat chu tawlhpahrit siam an ngen mauh mai le. Hei zet hi chu mistiri hna a ni ta. Ngiau phek ka lei a, kan pafain kan nawr mam tir a, chumi hnuah sand paper size hrang hrangin kan hru mam vek a. A rel kan siam leh a. A rel kan siam zawh meuh chuan engtin tin emaw an tawlh ve leh thei chu a ni ta mai. Tawlhpahrit hi a dahna a buaithlak deuh a; rem leh rem lovin verandah ah kan dah a; an tawlh taima ania aw.....Thla thum vel chhung chu an tawlh regular khawp mai a, chumi hnuah erawh an tuipui ta lo deuh a, hmun a awh zauvin a lo hnawksak deuh bawk nen ka vaw thiat leh ta a.

               Rubber band perh chhuahna tur silai kan han siam leh a. Hei hi chu a simple bawk a, awlsam tein kan siam leh mai. A ho hle na a, a nau zawk hian a lawm bawk a ni ang, rubber band a vuah a, a kap a kap ve mai.

Buk lem kan sa:

               Buk lem sak an ngen leh ta tlat mai. Ka rinai daihin buk lem sak hi a lo hautak ve reuh a. Dawra an zawrh lai leisak mai ka tum deuh ut ut hman a, mahse an tuipui rei ka rin loh vangin anmahni hova sak ve ngei chu kan tum leh ta a. "Buk lem kan sa dawn" an tia, an phur ngei mai. Mau kan phel a, thirzai hmangin kan tawn khawm a, a ruhrel chu engtin tin emaw killi nei chuan kan chhuah ve ta mai a. Thirzai hmanga tawn hi a lo nghet vak lova, chuvangin a rel pawimawh lai chu rubber dum hmangin ka vet tha leh vek a. A bang leh a chung khuh atan parda puan kan hmang a, a kawngkharah parda hlim theihin kan zar leh a; a chhuatah green board kan phah bawk a. Bukte kan sa chu a ni ve leh ta reng mai. Bukte ah an inkawm a, an unau te nen an inlem a, lehkhabu an kenglut a, milem an ziak a, an zai a, an tawm reng a ni deuhthaw mai. Buktea chaw ei te kha a tui bik anih ka rin sak ve tawp.

                                  Bukte chhung lam thla: a pawn atanga a thla ka lo laksak lo kha aw.

Thal kan siam:

              Robin Hood thawnthu kan sawi atang te leh TV atang tein thal an pai lai te, an kap lai te, an inkahsiak te a hre ve a, thal siam a ngen leh ta mauh mai le. Thal siam kher kher hi chu ka naupan laiin ka hnehsawh bawk a, siam ka awlsam khawp mai. Rawnal ka phel a, ka suih sak a. Khawlla lian ka hrual sak a, a hrui atan kan hmang a. Thal mu tak erawh hi suih a har ru phian a. A ngil a ngai a, a mum that a ngai bawk a, a mam tha hle bawk tur a ni. Kan naupan lai chuan a hmawr zum ah hiam rifle mu ruak kan hmang thin a; chutiang chu ka nei tawh lo chu ni pakhat bawk mahse, intihpalh laka ven nan, a hmawr tawngin ka siam sak a. Thal hrui ah a inbah ngheh theih nan a hmawr lehlam ka zai kak a, chumi hnuai ah chuan thal fang chu a sir tawn tawnah ka zai kak a, boruaka a kal ngil theih nan arhmul shape ang taka cheh kual plastic pahnih nghet takin ka tawn bet bawk a. Rin ai takin a kah pawh a dik phian. Thal kah hi a nuam a ni ang, kan pafa in kan kap tlut tlut mai. Mahse, naupanga thuchang, chuti teh vakin a tuipui rei lutuk lem lova.

Sairawkherh kan siam:

               Sairawkherh a ngen leh ta tlat mai. Sairawkherh siam hi a har lem lova, mahse a ninawm ve tlat. Sairawkherh kak tur thingkak zawn phawt a ngai a, chutah uluk taka suih a ngai a. A fan tur kan lei phawt a, chumi hnuah pheikhawk siam hnenah savun them kan dil leh a. Chumi hnuah chuan sairawkherh dik tak kan siam peih ta. A perh thiam ve nghal mai bawk a. Marble pocket lian khat ka leisak a, a perh tlut tlut mai.

Rohlu ber fanau te hi:

               Naupang thil ngen apiang tihsak zel hi a tha ber lo tih chu ka hria. An thil ngen te tihsak zel phei chu tih loh tawp tur a ni tih hi mi te sawi ka hre fo thin. Mahse fa han neih ve meuh chuan an thil ngen tihsak thei lo nih chu a nuam miah lo. Harsa tak pawh nise tihsak hram hram ka tum thin. An tana thalo leh pawi tur thil, nakina an nunkawng hruai khawlo thei tur thil te anih lem loh chuan tihsak zel hi a pawina ka hre lem lo. Naupang hian an nu leh pa te hi min han dah sang mai mai khawp a, engkim tihsak theitu angah hial min ngai thin. Tih sak lo ila, tu dang tehlul in nge tihsak ta ang le? Zirtir lo ila, tuin nge zirtir chuang ang? Enkawl uluk lo ta ila, ka thenawmpa in min enkawl sak dawn hauh si lo. Naupang hian kawng hnih zawh tur an nei, kawng dik leh kawng dik lo. Kawng diklo chu a kawng a nuam a, zawh a awlsam a, zawhtu pawh an tam; kawng dik erawh a kawng a bumboh a, a kawng a zim a, a chhukchho in zawh a hahthlak hle bawk. Naupangin hringnun kawng dik a zawh theihna tur hian tan lak a va ngai nasa dawn tak em. Ka fa te hi mite hmuh ah chuan engmah ni lo mahse keia tan chuan rangkachak, lunghlu, rosum leh tangka aiin an hlu zawk. Heng rohlu tak tak te hi ka fawr san ziai ziai thei dawn em ni? Pathianin ka hmaah ka tihtur min chhawp sak a, chu chu rangkachak leh lunghlu ai pawha hlu zawk ka fate hi nunkawng dika hruai turin tihtur min tuk a ni. A va huphurhawm tak em. Kei ve tehlul hian ka fate hi hlawhtlinna tlang chhip ka chuan chhuah pui zo lo ang tih ka hlau thin mang e.


Thubelh:

              Thuziak hi ka eizawnna a ni ve lo va, chuti chung pawha eng eng emaw ziak theia ka awm hi ka vannei thlawt e. Chhangchhe tak chunga thuziak erawh, rilru han insawr bingna hun a awm lova; thu kal lam-haw lam thliar hran theih mang loh khawpa um-elh a ziak chang pawh a tam lo thei thin lo. Ka thuziak tlawm tak tak te hi thiante min fak sakna azara lang mawi ve mai mai ani tih ka hai reng reng lo.